Καθ’όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας στην ακριτική Κάρπαθο βιώνουν το Θείο Δράμα με παραδοσιακά έθιμα που οι ρίζες τους χάνονται βαθιά μέσα στους αιώνες. Ιερείς, πιστοί, παπαδοπαίδια, ανακατεμένα από τον αγέρα μαλλιά, άμφια που ανεμίζουν, λάβαρα εκκλησιών.
Θα περάσετε αρκετές ώρες εν πλω για να φτάσετε, αλλά οι εμπειρίες που προσφέρει το νησί είναι ξεχωριστές. Αφεθείτε στην κατανυκτική ατμόσφαιρα, δοκιμάστε τα τοπικά πιάτα και ζήστε ένα διαφορετικό Πάσχα.
Αυτό το Πάσχα ταξιδέψτε στην Κάρπαθο και απολαύστε μια εντελώς πρωτόγνωρη εμπειρία που θα σας μείνει αξέχαστη. Στο πανέμορφο νησί του Αιγαίου, το Πάσχα γιορτάζεται πολύ ξεχωριστά, με έθιμα που έρχονται αναλλοίωτα από την εποχή του Βυζαντίου και τηρούνται ευλαβικά από γενιά σε γενιά.
Οι προετοιμασίες αρχίζουν από το Σάββατο του Λαζάρου και τελειώνουν την Τρίτη του Πάσχα σε μια ατμόσφαιρα άκρως κατανυκτική και μυσταγωγική.
Όσο αρχίζει το τοπίο να γίνεται ορεινό, τόσο θα συναντάς οικισμούς σκαρφαλωμένους στους λόφους. Πολλοί από αυτούς πρωτοκατοικήθηκαν τον 10ο αιώνα, όταν οι νησιώτες κατέφευγαν στα βουνά για να γλιτώσουν από τους πειρατές. Αν υπάρχει ένα μέρος όπου το δράμα της Μεγάλης Εβδομάδας βιώνεται ως προσωπική υπόθεση αυτό είναι η Όλυμπος της Καρπάθου. Ένα χωριουδάκι στη βόρεια άκρη του νησιού, όπου όλα γίνονται αλλιώς.
Εδώ, θα χορτάσεις να βλέπεις τα χρωματιστά σπίτια της Καρπάθου με τις αυλές γεμάτες λουλούδια και θα φανταστείς, πόσο ιδανικό θα ήταν να έχεις δικό σου ένα από αυτά τα μπαλκονάκια με τη μαγική θέα του Αιγαίου από τη μια πλευρά και το καταπράσινο ορεινό τοπίο από την άλλη.
Τι να κάνετε το Πάσχα στην Κάρπαθο;
Αξίζει να γνωρίσετε από κοντά την Όλυμπο Καρπάθου, ένα χωριό κόσμημα με έθιμα μοναδικά. Εδώ οι γυναίκες αρχίζουν την προετοιμασία την Μεγάλη εβδομάδα, φορώντας τις παραδοσιακές πένθιμες ενδυμασίες, βάφουν τα πασχαλινά αυγά, ψήνουν τα λαμπροκούλουρα και τα σταυροκούλουρα στους λιθόχτιστους ξυλόφουρνους.
Το εντυπωσιακό με την Κάρπαθο, συγκεκριμένα με την Όλυμπο, είναι ότι σχεδόν τα πάντα είναι κατά τι διαφορετικά από την υπόλοιπη Ελλάδα. Ξεκινώντας από την εκκλησία, υπάρχουν δύο χώροι. Οι γυναίκες στέκονται χωριστά από τους άντρες. Γυναικωνίτης μεν, άλλα όχι αυτό που ξέρουμε. Είναι και οι δύο χώροι στο ισόγειο όπου μάλιστα οι γυναίκες μπαίνουν από διαφορετική είσοδο, ώστε να μην περάσουν καθόλου από τον χώρο των αντρών.
Την Μεγάλη Πέμπτη, ο ιερέας ανοίγει την εκκλησία στις τρεις τα ξημερώματα και περιμένει όσους θέλουν να κοινωνήσουν μέχρι να αρχίσει την λειτουργία. Αυτό κρατάει από την εποχή όπου υπήρχαν πολλοί κάτοικοι που εργαζόντουσαν στην γεωργία/κτηνοτροφία και ήθελαν να προλάβουν πριν πάνε στην δουλειά τους.
Την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται η περιφορά του στολισμένου με λουλούδια Επιταφίου στον οποίο όμως οι ντόπιοι έχουν τοποθετήσει φωτογραφίες των αγαπημένων τους προσώπων που έχουν αποβιώσει. Ο επιτάφιος εκτός από τον παραδοσιακό στολισμό, φιλοξενεί τις φωτογραφίες των ανθρώπων που έφυγαν τον τελευταίο χρόνο.
Μετά την λειτουργία, κατά την διάρκεια του προσκυνήματος, οι συγγενείς των εκλιπόντων θρηνούν τους νεκρούς μπροστά στον επιτάφιο. Θα ζήσετε έντονες συγκινησιακές στιγμές κατά τη διάρκεια της περιφοράς στα σοκάκια του χωριού όπου οι κάτοικοι με αναμμένα κεριά ψάλλουν τους ύμνους της Μεγάλης Παρασκευής και οι γυναίκες με λυτά μαλλιά θρηνούν τους νεκρούς τους με το ταφικό Καρπάθιο ύμνο.
Το Σάββατο του Πάσχα ετοιμάζεται για το πασχαλινό τραπέζι, το βυζάντι, γεμιστό αρνί με μυρωδικά και ρύζι αργοψημένο στον ξυλόφούρνο. Οι γυναίκες ετοιμάζουν τον “πατσά”, ένα είδος μαγειρίτσας, αλλά και το αρνί της επόμενης μέρας. Το τελευταίο γίνεται στον ξυλόφουρνο και σφραγίζεται μέχρι την επόμενη μέρα.
Η Ανάσταση το βράδυ γίνεται στον γυναικωνίτη και όχι στο προαύλιο. Την Κυριακή γίνεται Δεύτερη Ανάσταση το μεσημέρι, η οποία είναι η κύρια Ανάσταση για την Όλυμπο και όλα τα κορίτσια στολίζονται με τις παραδοσιακές στολές (φορέματα) και κρεμούν χρυσά φλουριά στον λαιμό τους. Μετά την λειτουργία κερνούν φοβερούς λουκουμάδες και ούζο!
Την Κυριακή του Πάσχα οι γυναίκες φορώντας τις γιορτινές τοπικές φορεσιές κερνούν μετά τη λειτουργία σε ντόπιους και περαστικούς λουκουμάδες και ούζο και όλοι μαζί γλεντούν στους ρυθμούς της τσαμπούνας της λύρας και του λαούτου.
Τη Δευτέρα του Πάσχα ετοιμάζονται οι τούρτες, παραδοσιακά γλυκά με μυζήθρα. Οι γυναίκες του χωριού πηγαίνουν στο νεκροταφείο για να στολίσουν τους τάφους με λουλούδια.
Τη Δευτέρα του Πάσχα μπορείτε επίσης να επισκεφθείτε το χωριό Σπόα για να δείτε από κοντά ένα μοναδικό έθιμο, τα Σύρματα. Στα Σύρματα συμμετέχουν όλοι. Όλο το χωριό χωρίζεται σε δύο ομάδες, μία ανδρών και μία γυναικών όλων των ηλικιών, οι οποίες ανταγωνίζονται μεταξύ τους τραβώντας ένα μεγάλο σκοινί από κάθε πλευρά και προσπαθώντας η μία ομάδα να τραβήξει την άλλη και να κερδίσει.
Στα σοκάκια του χωριού, άντρες και γυναίκες χωρίζονται σε δύο ομάδες και τραβάνε ένα χοντρό σχοινί. Όποια ομάδα παρασύρει την άλλη είναι η νικήτρια. Κέφι, πειράγματα, μαντινάδες που καταλήγουν σε τρικούβερτο γλέντι στην πλατεία του χωριού με χορό και πλούσια πασχαλινά τοπικά εδέσματα.
Η σημαντικότερη ημέρα ίσως όμως είναι η Λαμπρή Τρίτη, όπου γίνεται το ταφικό έθιμο. Εκεί, οι εικόνες από το τέμπλο της κεντρικής εκκλησίας βγαίνουν και μεταφέρονται γύρω από όλο το χωριό όπου σε κάθε εκκλησία γίνεται επιμνημόσυνη δέηση. Το ίδιο γίνεται και στο κοιμητήριο σε κάθε τάφο χωριστά. Οι εικόνες, τέλος, γυρνούν στην εκκλησία όπου γίνεται πλειστηριασμός από τοπικές οικογένειες για να μπουν στην θέση τους. Ο αντίστοιχος πλειοδότης την μεταφέρει στην θέση της και όλοι οι πλειοδότες με τις οικογένειές τους τρώνε στον γυναικωνίτη.
Μη χάσετε την επίσκεψη στα γραφικά χωριά της Καρπάθου
Όλυμπος
Αν υπάρχει ένα μέρος να συγκεντρώνει όλα τα έθιμα και τις παραδόσεις της Καρπάθου, είναι αυτό! Χτισμένος στην κορυφή του βουνού ο Όλυμπος ήταν αποκομμένος από το υπόλοιπο νησί μέχρι το 1980, χωρίς οδικό δίκτυο και ηλεκτρικό ρεύμα. Και ναι, μπορεί να υποδέχεται πολλούς επισκέπτες κάθε χρόνο, όμως αυτό δεν εμπόδισε το χωριό αυτό να διατηρήσει την αυθεντικότητά του.
Θα μπορούσες να το περιγράψεις με «ζωντανό» λαογραφικό μουσείο, με καλοσυνάτες ηλικιωμένες γυναίκες που φορούν παραδοσιακές φορεσιές και με κατοίκους που διατηρούν γλωσσικά ιδιώματα και παραδοσιακές τέχνες. Το ονειρικό σκηνικό του χωριού συμπληρώνουν ανεμόμυλοι και μια εκκλησία με το χαρακτηριστικό καμπαναριό της. Α, και… μην τσιμπολογάς στο δρόμο. Κράτα την όρεξή σου για να απολαύσεις το σπιτικό φαγητό της ταβέρνας με την απίστευτη θαλασσινή θέα.
Μενετές
Το πολύχρωμο χωριό Μενετές μπορεί να είναι η πρώτη ή η τελευταία στάση σου, ανάλογα αν θέλεις να απολαύσεις την ανατολή ή τη δύση του ήλιου πάνω από τα Πηγάδια. Ό,τι και αν επιλέξεις, η θέα από το αμφιθεατρικό αυτό ορεινό χωριό είναι μοναδική.
Περιπλανήσου στα σοκάκια ανάμεσα στα σπίτια με τα κίτρινα-μπλε παντζούρια, αφέσου εντελώς στην θέα από την εκκλησία της Παναγίας και φωτογράφισε την ομορφιά που βλέπεις γύρω σου. Στο χωριό υπάρχει Λαογραφικό Μουσείο, ενώ αν έχεις την τύχη να βρεθείς εδώ Δεκαπενταύγουστο, θα μάθεις από πρώτο χέρι τι πάει να πει Καρπαθιώτικο πανηγύρι με στιφάδο και πιλάφι.
Απέρι
Πρωτοκατοικήθηκε το Μεσαίωνα και αποτέλεσε την πρώτη πρωτεύουσα της Καρπάθου ως τα τέλη του 19ου αιώνα. Εδώ, μπορεί τα σπίτια να είναι αρχοντικά, όμως (σε υψόμετρο πάνω από 300μ.) συνεχίζεις να αισθάνεσαι ότι βρίσκεσαι στο βουνό.
Γύρω από το χωριό υπάρχουν πηγές. Το Απέρι έχει χτιστεί στις δύο πλευρές ενός χειμάρρου, τις οποίες ενώνει μια πέτρινη γέφυρα. Αν έχεις όρεξη για πεζοπορία, μπορείς να ακολουθήσεις τα σηματοδοτημένα μονοπάτια για να ανέβεις στο κάστρο, στην κορυφή του βουνού.
