Ο ορεινός όγκος του Χορτιάτη, με υψόμετρο που αγγίζει τα 1.201 μέτρα, δεσπόζει στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης, ανάμεσα στη λίμνη Κορώνεια και τον αστικό ιστό, ως τα βόρεια της Χαλκιδικής, όπου συναντάει το Χολωμόντα.
Μπορεί να μην προσφέρει ορειβατικές συγκινήσεις όπως ο Όλυμπος, αλλά αξίζει σίγουρα να το επισκεφτείτε με την οικογένεια σας ή τους φίλους σας. Πρόκειται για το βουνό της Θεσσαλονίκης, τον Χορτιάτη, που στην αρχαιότητα ήταν γνωστό ως Κισσός. Η ονομασία αυτή οφείλεται στον βασιλιά Κισσέα της Θράκης όπως μαρτυρεί ο Όμηρος, αλλά και στον κισσό, φυτό που συνδέεται με τον θεό Διόνυσο.
Στο ομώνυμο χωριό στους πρόποδες του βουνού γράφτηκε η τραγικότερη σελίδα της ιστορίας του Χορτιάτη, όταν, στις 2 Σεπτεμβρίου του 1944 τα ναζιστικά τάγματα ασφαλείας εκτέλεσαν 149 κατοίκους, έκαψαν και λεηλάτησαν το χωριό.
Η θηριωδία του ολοκαυτώματος παραμένει άσβεστη μέσα από μαρτυρίες επιζώντων, μνημεία και τόπους σφαγής του, ανακηρυγμένου σήμερα, Μαρτυρικού Οικισμού του Χορτιάτη.
Ο Χορτιάτης υπήρξε ζωτικής σημασίας για την υδροδότηση της Θεσσαλονίκης ήδη από τους ρωμαϊκούς χρόνους, όπως μαρτυρεί η παρουσία ρωμαϊκού υδραγωγείου δίπλα στον σύγχρονο οικισμό.
Έως σήμερα, με τα ρέματα και τους χειμάρρους του, συμβάλλει καθοριστικά στην τροφοδοσία της Θεσσαλονίκης με νερό, προστατεύοντας ταυτόχρονα τον οικισμό που βρίσκεται στους πρόποδές του και τις γύρω πεδινές περιοχές από πλημμυρικά φαινόμενα.
Στη βυζαντινή εποχή η περιοχή γνωρίζει μεγάλη άνθιση και γίνεται κέντρο μοναστικής ζωής. Η Μονή Χορταϊτου, του 12ου αιώνα, έδωσε στο βουνό την τωρινή ονομασία του. Από το ιστορικό μοναστήρι σώζεται ως τις μέρες μας ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.
Τον 17ο αιώνα ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή κάνει λόγο για τη δραστηριότητα των παγοποιών της περιοχής, που, τους χειμερινούς μήνες, παρασκεύαζαν πάγο και, μέσω των ορεινών μονοπατιών, τον προμήθευαν ως εμπόρευμα πολυτελείας στους εύπορους θεσσαλονικείς.
Οι περισσότεροι κάτοικοι της πόλης γνωρίζουν το βουνό είτε για τις κεραίες των τηλεοπτικών σταθμών που είναι εγκατεστημένες εκεί, είτε για τις ταβέρνες του και λιγότερο για την ομορφιά που κρύβει. Όμως, ο ορεινός όγκος του Χορτιάτη, που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τη Θεσσαλονίκη, μένει ανεκμετάλλευτος, ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης ολόκληρου του νομού, αφού συνδυάζει φύση, γαστρονομία, θρησκευτικό τουρισμό, οικοτουρισμό, ιστορία και παράδοση.
Το φημισμένο μονοπάτι των παγοποιών είναι σήμερα η πιο δημοφιλής πεζοπορική διαδρομή στο Χορτιάτη. Πάνω στο λιθόκτιστο μονοπάτι που κατασκεύασε η στρατιά της Ανατολής στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα σε ένα μαγευτικό τοπίο από πουρνάρια, βελανιδιές, καστανιές, καρυδιές, οξιές και έλατα, ανακαλύπτουμε τα μυστικά των παγοποιών, τον τρόπο με τον οποίο παρασκεύαζαν, συντηρούσαν και μετέφεραν το πολύτιμο αυτό προϊόν.
Οι άγνωστοι σε πολλούς, θησαυροί του Χορτιάτη, αποτελούν μία ευχάριστη έκπληξη σε όσους πρωτοπηγαίνουν βόλτα στο βουνό. Σπαθόχορτο, άγριο δυόσμο, φλαμούρι, θυμάρι ακόμα και βατόμουρα και δαμάσκηνα μπορούν να μαζέψουν όσοι βρεθούν στο βουνό που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το κέντρο της Θεσσαλονίκης.
Στιγμές ανάπαυλας σε ξέφωτα προσφέρουν ασύγκριτη θέα στη λίμνη Κορώνεια και τα βουνά της Βουλγαρίας. Στο τέλος της διαδρομής στη θέση «Τζεκ Μπακτσέ» (1.000 μ. υψόμετρο), το ορειβατικό καταφύγιο του Σ.Ε.Ο. μας ανταμείβει με τη φιλόξενη θαλπωρή του, ζεστά ροφήματα και πεντανόστιμες σούπες.
Η προσέγγιση σε αυτό γίνεται είτε οδικώς είτε μέσω ορειβατικού μονοπατιού. Διαθέτει 22 κρεβάτια, αίθουσα τραπεζαρίας με τζάκι, όπου βράζει η υπέροχη φασολάδα, καθιστικό με τζάκι, κουζίνα, WC και ντουζ.
Είναι ένα βουνό που προτιμούν οι αρχάριοι πεζοπόροι και οι ορειβάτες, λόγω του χαμηλού του υψόμετρου που φτάνει μόλις τα 1201 μέτρα. Ο Χορτιάτης φημίζεται κυρίως για τις γραφικές ταβέρνες που θα βρείτε στον ομώνυμο οικισμό, στους πρόποδες του βουνού, σε υψόμετρο 580 μέτρων.
Η χλωρίδα του βουνού αποτελείται από βελανιδιές, καστανιές, οξιές και έλατα ενώ η πανίδα από διάφορα θηλαστικά όπως σκίουρους, λαγούς, αλεπούδες και αγριογούρουνα, καθώς και διάφορα είδη ερπετών.
Ο Χορτιάτης έχει πρόσβαση από όλες τις πλευρές του και η ανάβαση δεν παρουσιάζει πολλές δυσκολίες στον προσανατολισμό αφού δεν έχει πολλές βαθιές χαράδρες που να εμποδίζουν τη θέα. Ένα από τα σημαντικότερα μονοπάτια είναι αυτό που ξεκινάει από το Φράγμα Θέρμης, φτάνει μέχρι τα Πλατανάκια Πανοράματος και καταλήγει στον Χορτιάτη.
Το πιο δημοφιλές μονοπάτι προς τον Χορτιάτη είναι Θεσσαλονίκη – Ασβεστοχώρι – Σανατόριο – Χορτιάτης όπου θα διανύσετε 20 χιλιόμετρα. Σε αυτό το μονοπάτι θα έχετε θέα τη λίμνη του Λαγκαδά.
Σήμερα, παρά την υποβάθμιση αρκετών τμημάτων (ιδιαίτερα προς τα δυτικά) και την κατά καιρούς έντονη εκμετάλλευσή του, το δάσος διατηρεί τον πλούτο του και συνεχίζει να αποτελεί πολύτιμο καταφύγιο για πολλά είδη ζώων.
Τόπος ιστορικής μνήμης, άρρηκτα συνδεδεμένος με τη μακραίωνη ζωή της Νύμφης του Θερμαϊκού, ο Χορτιάτης εξακολουθεί να είναι όαση γαλήνης, δροσιάς και απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς για όσους τον επισκέπτονται.
ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Απόσταση από τη Θεσσαλονίκη 18 km
Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης: 112
Πυροσβεστική: 199
ΕΚΑΒ: 166
Δασαρχείο Θεσσαλονίκης
Τ: 231330903
ΣΕΟ Θεσσαλονίκης
Τ: 2310224710
Καταφύγιο Χορτιάτη
Τ: 6936863488
http://www.chortiatis-refuge.gr/
