Η Χαλκιδική δεν είναι μόνο για το καλοκαιράκι, και σαν την χειμερινή Χαλκιδική δεν έχει! Τρανή απόδειξη, τα Αρχαία Στάγειρα, η πατρίδα του Αριστοτέλη, του μεγαλύτερου φιλοσόφου της αρχαιότητας και δασκάλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Θα τα συναντήσετε περίπου 500 μ. νοτιοανατολικά του σημερινού χωριού της Ολυμπιάδας, πάνω σε μια μικρή, ορεινή χερσόνησο, η οποία ονομάζεται Λιοτόπι, δίπλα στη σημερινή Ολυμπιάδα.
Πρόκειται για έναν αρχαιολογικό χώρο μοναδικής ομορφιάς, αφιερωμένο σε άγνωστη μέχρι σήμερα θεότητα, στο ακρότατο βορειοανατολικό σημείο του βόρειου λόφου. Η περιήγηση είναι πραγματική απόλαυση. Αν μάλιστα θέλετε να τα δείτε όλα, να ξέρετε πως θα χρειαστείτε τουλάχιστον 2 με 3 ώρες και μην παραλείψετε το παραλιακό μονοπάτι το οποίο είναι υπέροχο.
Ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος της Χαλκιδικής παρουσιάζει δείγματα της πρώιμης κλασικής οχύρωσης, την τειχισμένη ακρόπολη, τον κεντρικό υδροδοτικό αγωγό και τη δεξαμενή, ενώ υπάρχουν τμήματα λιθόκτιστων ελληνιστικών οικιών και αρχαϊκών κτιρίων. Το ιερό της θεάς Δήμητρας, η αγορά, η στοά κλασικών χρόνων, η λιθόστρωτη οδός και ο βυζαντινός πύργος, χτισμένος στο προγενέστερο αψιδωτό οικοδόμημα. Και, φυσικά, ο τάφος του Αριστοτέλη, του συμβόλου της ιστορίας της πόλης, από την ίδρυσή της το 655 π.Χ. και την καταστροφή της από τον Φίλιππο Β’, την επανοικοδόμηση μετά από παράκληση του Αριστοτέλη έως το σήμερα και μέσα στους αιώνες.
Στην είσοδο του χωριού, οι επισκέπτες εισέρχονται στο πάρκο του άλσους, όπου βρίσκεται ο ανδριάντας του Αριστοτέλη, καθώς επίσης και πολλά υπέργεια μνημεία, όπως πύργοι (ένας του 16ου αιώνα), δημόσια λουτρά και το κονάκι του Μαδέμ Αγά, από την εποχή των Σιδηροκαυσίων. Ο κεντρικός ναός είναι αφιερωμένος στο Γενέσιο της Θεοτόκου και χρονολογείται από το 1814.
Αποτελείται από δύο ανισομεγέθεις τετράπλευρους χώρους, δεξιά και αριστερά ενός λιθόστρωτου και βαθμιδωτού διαδρόμου, από τον οποίο ανοίγονταν συμμετρικά είσοδοι και προς τους δύο χώρους του ιερού. Η περιήγηση είναι πραγματική απόλαυση κι αξίζει να περπατήσετε, οπωσδήποτε, κατά μήκος της θάλασσας στο παραλιακό μονοπάτι.
Η πόλη ιδρύθηκε το 665 π.Χ., από Ίωνες αποίκους που κατέφτασαν από το νησί της Άνδρου, ενώ λίγο αργότερα εγκαταστάθηκαν σ’ αυτήν και άποικοι από τη Χαλκίδα. Δίπλα στα Αρχαία Στάγειρα, μην παραλείψετε να επισκεφτείτε με τα παιδιά το Πάρκο Αριστοτέλη, που είναι γεμάτο με παιχνίδια βασισμένα στις εφευρέσεις του μεγάλου φιλοσόφου!
Στην ανατολική άκρη του ίδιου λόφου ήρθαν στο φως δύο ιερά (το πρώτο αποτελείται από βωμό, εσχάρα για θυσίες και δύο τετράπλευρους χώρους, το δεύτερο είναι ένα κυκλικό κτίσμα) του 6ου αι. π.Χ., στα οποία οι κάτοικοι λάτρευαν τις θεότητες, προστάτιδες της πόλης. Και από τα δύο ιερά προέρχεται πλήθος ευρημάτων με πολλά πήλινα ειδώλια και μεγάλες γυναικείες προτομές, τα οποία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι στο πρώτο λατρευόταν γυναικεία θεότητα, ενώ το δεύτερο ήταν αφιερωμένο στην θεά Δήμητρα.
Δίπλα από τα ιερά σώζεται τμήμα του υστεροκλασικού τείχους, που ταυτίζεται μ’ εκείνο που έκτισε ο Φίλιππος Β’, αφού προηγουμένως ο ίδιος είχε καταστρέψει την πόλη.
Στην κορυφή του νότιου αυτού λόφου, βρίσκεται η ακρόπολη με σχήμα σχεδόν ορθογώνιου τριγώνου. Η ακρόπολη περιβαλλόταν από οχυρωματικό περίβολο για την προστασία των κατοίκων σε περιόδους κινδύνου.
Στο κέντρο της βρισκόταν μια δεξαμενή νερού για τη συλλογή ομβρίων υδάτων, ενώ σε διπλανά σημεία βρίσκονταν κτίσματα, πιθανότατα στρατιωτικά φυλάκια, για την επιτήρηση της περιοχής. Λίγο δυτικότερα από την ακρόπολη, ήρθε στο φως ο κεντρικός υδροδοτικός αγωγός, που τροφοδοτούσε με νερό τους κατοίκους της πόλης.
Οικίες των αρχαϊκών, κλασικών και ελληνιστικών χρόνων αποκαλύφθηκαν σε διάφορα σημεία. Πρόκειται για λιθόκτιστα σπίτια του 5ου, 4ου και 3ου αι. π.Χ. και φωτίζουν την οικιστική αρχιτεκτονική της πόλης, την οικιακή οικονομία και την κοινωνία των Σταγείρων. Η αγορά των Σταγείρων εντοπίσθηκε στον χαμηλό αυχένα ανάμεσα στους λόφους.
Εδώ, ερευνήθηκαν μια καλοδιατηρημένη στοά των κλασικών χρόνων, κτισμένη κυρίως από μαρμάρινους γωνιόλιθους με μνημειακή κλίμακα, λιθόστρωτοι δρόμοι, δημόσιες αποθήκες και καταστήματα.
