Η Θεσσαλονίκη έχει τόσα μέρη, γνωστά και άγνωστα, κρυφά και φανερά… τόσο όμορφα που κάποιος που την γνωρίζει έχει άπειρες επιλογές για βόλτα, ενώ διηγείται μέσα από τα κτίρια που άφησαν πίσω οι κάτοικοί της, μια ιστορία διαφορετικότητας. Το μόνο που χρειάζεται για να την γνωρίσεις, είναι να κάνεις μια βόλτα με τα πόδια.

Τα must see της Θεσσαλονίκης, τα διάσηµα µνηµεία της, οι γραφικές γωνιές της… απλώς δεν µπορούν να µετρηθούν! Πάρε µια πρώτη γεύση και περιπλανήσου στην πόλη, για να ανακαλύψεις πολλά περισσότερα σηµεία που αποπνέουν πολιτισµό, ιστορία, οµορφιά και μια αίσθηση νοσταλγίας!

Γράφει η Ασημίνα Τούνα

Μήπως ήρθε ο καιρός για βόλτες με τα πόδια, εκεί έξω, στο κέντρο της πόλης; «Ναι», με διαβεβαιώνει μελέτη που διαβάζω σε εφημερίδα: «Αμερικανοί επιστήμονες διαπίστωσαν ότι μια βόλτα την ημέρα με γρήγορο βήμα, μπορεί να μειώσει σημαντικά τη λαχτάρα για ένα τσιγάρο και για οτιδήποτε παχυντικό». Φύγαμε, λοιπόν!

Σε αντίθεση με το κέντρο της Αθήνας, πιο μεγάλο και με πολλές ανηφόρες και κατηφόρες, το κέντρο της Θεσσαλονίκης προσφέρεται για περπάτημα. Από τη μία ο καιρός που είναι ιδανικός για ατελείωτες βόλτες και από την άλλη τα σαββατοκύριακα σε μια πόλη που αδειάζει – αφού όλοι κατακλύζουν τις παραλίες της Χαλκιδικής – που μας παρέχουν απλόχερα όλον τον ελεύθερο χρόνο που μας λείπει και λίγο παραπάνω, μας προϊδεάζουν για μεγάλες βόλτες στη Θεσσαλονίκη αυτές τις μέρες.

Πάρε κι εσύ την καλύτερη παρέα, την αγαπημένη σου μουσική και ιδέες από την αγαπημένη μας διαδρομή στο ιστορικό κέντρο της πόλης -που αλήθεια μοιάζει με υπαίθριο μουσείο – και ακολούθησε μας στην εξερεύνηση μιας πόλης που ξεχνάμε πού και πού πόσο αγαπάμε και πόση ιστορία κουβαλά, επειδή δεν την περπατάμε συχνά.

Ζεστή, φιλόξενη και χαρούμενη, η Θεσσαλονίκη έχει μάθει να μην κρατά κανένα μυστικό για τον εαυτό της. Όπως ακριβώς οι ντόπιοι μιλάνε με αστείρευτη αγάπη για την πόλη τους, έτσι και τα κτίρια και τα μνημεία της είναι έτοιμα να στα αποκαλύψουν όλα. Περισσότερα από 2.000 χρόνια ιστορίας – ελληνιστική, ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική και σύγχρονη – είναι απλωμένα μπροστά σου. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να βάλεις ένα ζευγάρι άνετα παπούτσια και να ξεκινήσεις την εξερεύνηση.

Οι παλαιοχριστιανικές εκκλησίες, τα ρωμαϊκά λείψανα, τα βυζαντινά κάστρα, τα γραφικά σοκάκια, τα οθωμανικά λουτρά και τα τζαμιά θα σου πουν όλα όσα πρέπει να μάθεις για τη σύγχρονη και ζωντανή πόλη της Θεσσαλονίκης, που μέσα στα χρόνια επηρεάστηκε και διαμορφώθηκε από πολλούς πολιτισμούς και διαφορετικές προσωπικότητες. 

Όποια κατεύθυνση κι αν επιλέξεις να ακολουθήσεις, θα ανταμειφθείς. Εμείς σου προτείνουμε παρακάτω ένα δρομολόγιο που ξεκινάει από τον εμβληματικό Λευκό Πύργο και τελειώνει στα κάστρα της Άνω Πόλης και το Γεντί Κουλέ.

Φτιάξε, λοιπόν, το δικό σου πρόγραμμα, όπως το θες… Και δεν θα απογοητευτείς!

Λευκός Πύργος

Ξεκινάμε από τον ξακουστό Λευκό Πύργο, τη φυλακή του 15ου αιώνα που πλέον σήμερα είναι μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία της Θεσσαλονίκης (τις διαφορετικές προσωπικότητες και πολιτισμούς της, την ιστορία της ως εμπορικό κέντρο, την καλλιτεχνική και πνευματική σκηνή της και τις πλούσιες γαστρονομικές παραδόσεις της) από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Με μια ιστορία που αγγίζει τους επτά αιώνες, ο Λευκός Πύργος, ίσως το πιο εμβληματικό τοπόσημο της Θεσσαλονίκης, άλλαξε πολλά πρόσωπα και χρήσεις πριν εκλεπτυνθεί στη σημερινή του μορφή. Έτσι, παρότι ξεκίνησε ως κατάλυμα φρουράς Γενιτσάρων και ως φυλακή θανατοποινιτών, σήμερα ο Λευκός Πύργος λειτουργεί ως μουσείο και είναι ένα από τα πιο γνωστά κτίσματα στην Ελλάδα. Έχει 6 ορόφους, 34 μέτρα ύψος και 70 μέτρα περίμετρο και εκτός από την ιδιαίτερη ιστορία του αξίζει για την εκπληκτική θέα που προσφέρει στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης.

Το Γαλεριανό Συγκρότημα

Σε μικρή απόσταση με τα πόδια βρίσκονται κάποια μνημεία του 3ου και 4ου αιώνα μ.Χ., όταν ο Καίσαρας Γαλέριος Βαλέριος Μαξιμιανός επέλεξε τη Θεσσαλονίκη ως έδρα του ανατολικού τμήματος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Το απέραντο κάποτε συγκρότημα αποτελείται σήμερα από μεμονωμένα τμήματα, μεταξύ των οποίων η Αψίδα του Γαλέριου (προς τιμή της επιτυχημένης εκστρατείας του Γαλέριου κατά των Περσών), το Οκτάγωνο, η Αψιδωτή Αίθουσα και – το πιο εντυπωσιακό απ’ όλα – η προστατευόμενη από την UNESCO Ροτόντα (που έχει υπάρξει τόπος λατρείας για παγανιστές, χριστιανούς και μουσουλμάνους).

Από τη Ροτόντα στην Καμάρα

Το ξεχωριστό θολωτό κυκλικό κτίσμα της Ροτόντας είναι κι αυτό ένα από τα πιο ιστορικά σημεία της πόλης. Μαυσωλείο του Καίσαρα Γαλέριου, έπειτα χριστιανικός ναός και στη συνέχεια μουσουλμανικό τέμενος, συμπεριλαμβάνεται στα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Το μνημείο, έχει ανεγερθεί βορείως της Αψίδας του Γαλερίου (Καμάρα), με την οποία συνδέθηκε με πομπική οδό. Στα χρόνια του Βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδόσιου Α’, η Ροτόντα μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, αφιερωμένο πιθανότατα στους Ασωμάτους ή Αρχαγγέλους. Εκείνη την εποχή υπήρξαν πολλές παρεμβάσεις στο μνημείο. Στην ανατολική πλευρά γκρεμίστηκε ο κυλινδρικός τοίχος, ώστε να φιλοξενηθεί το ιερό βήμα του ναού, ενώ στην δυτική πλευρά διανοίχτηκε είσοδος όπως συνηθίζεται στους χριστιανικούς ναούς. Εντυπωσιακά ψηφιδωτά κάλυψαν τους τοίχους του κτιρίου. Οι Θεσσαλονικείς τον ονόμαζαν Ναό του Αγίου Γεωργίου από ένα εκκλησάκι που είχε ανεγερθεί δίπλα στα χρόνια της τουρκοκρατίας. Στο εκκλησάκι αυτό λειτουργούσαν οι Καμαριώτες (ενορία της Καμάρας).

Οι επεμβάσεις που έγιναν στο μνημείο κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο επιβάρυναν τη στατική του επάρκεια. Οι σεισμοί των αρχών του 7ου αι. κατέστρεψαν την αψίδα του ιερού και το υπερκείμενο τμήμα του θόλου. Η αψίδα, μετά την αποκατάστασή της, ενισχύθηκε εξωτερικά με δύο αντηρίδες και διακοσμήθηκε τον 9ο αι. με την τοιχογραφία της Αναλήψεως. Μεγάλες ζημιές υπέστη το μνημείο και στην μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Οι σεισμοί που έπληξαν την πόλη της Θεσσαλονίκης το 1978 προξένησαν σοβαρές βλάβες στο μνημείο. Το 2015, το εμβληματικό μνημείο άνοιξε για το κοινό ύστερα από δεκαετίες αναστηλωτικών και στερεωτικών εργασιών μετά τις σοβαρές ζημιές που υπέστη από τον μεγάλο σεισμό του 1978.

Η εκκλησία της Αγίας Σοφίας

Βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, στην ομώνυμη πλατεία, στη συμβολή των οδών Αγίας Σοφίας και Ερμού. Χρονολογείται από τον 8ο αιώνα, είναι μια από τις πιο παλιές εκκλησίες της Θεσσαλονίκης και ένα ακόμα από τα πολλά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Από τον 8ο αιώνα έως τη  μετατροπή του σε τζαμί (1523-1524) ήταν ο καθεδρικός ναός της πόλης και συχνά στα ιστορικά κείμενα αναφέρεται ως «Μεγάλη Εκκλησία». Κατά τη διάρκεια της Λατινοκρατίας (1204-1224) ο ναός μετατράπηκε σε καθεδρικό ναό των Λατίνων και επανήλθε στους Ορθοδόξους το 1224, μετά την ανακατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Βυζαντινούς. Περίπου εκατό χρόνια μετά την κατάκτηση της πόλης από τους Οθωμανούς (1430) η εκκλησία μετατράπηκε σε τζαμί, διατηρώντας το αρχικό της όνομα (Aya Sofya Camii). Το τζαμί όμως κάηκε στη μεγάλη πυρκαγιά του 1890 και αναστηλώθηκε κατά τα έτη 1907-1909. Το 1913, μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους, αποδόθηκε ξανά στη χριστιανική λατρεία και τελέστηκε Θεία Λειτουργία.

Μπέη Χαμάμ

Το Μπέη Χαμάμ υπήρξε από τα πρώτα κοσμικά κτήρια των Μουσουλμάνων μετά την οθωμανική κατάκτηση της Θεσσαλονίκης το 1430. Το συγκεκριμένο κτίριο αποτελεί ίσως το καλύτερο παράδειγμα της περίτεχνης οθωμανικής αρχιτεκτονικής και σήμερα χρησιμοποιείται σαν χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων.

Bρίσκεται στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Μητροπολίτου Γενναδίου, ακριβώς απέναντι από την Παναγία Χαλκέων και βόρεια της Πλατείας Αριστοτέλους, ενώ έχει χτιστεί παράλληλα προς τον άξονα της Εγνατίας οδού.

Το Μπέη Χαμάμ λειτούργησε μέχρι το 1968 ως λουτρό με την επωνυμία «Λουτρά Παράδεισος» και για το λόγο αυτό είχε υποστεί ορισμένες επεμβάσεις. Στους σεισμούς του ’78 τόσο το ανδρικό όσο και το γυναικείο τμήμα υπέστησαν ζημιές. Το κτίσμα έχει επισήμως κηρυχθεί διατηρητέο, ενώ σήμερα είναι επισκέψιμο μόνο κατά τη διάρκεια εκδηλώσεων και περιοδικών εκθέσεων που φιλοξενούνται στο χώρο του.

Ρωμαϊκή Αγορά

Ακριβώς δίπλα θα συναντήσεις τη Ρωμαϊκή Αγορά που μαζί με το Γαλεριανό συγκρότημα, αποτελούσαν το κέντρο της δημόσιας και πολιτικής ζωής της Θεσσαλονίκης κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους. Ανάμεσα στα ερείπια βρίσκονται δύο ρωμαϊκά λουτρά (το ένα μόνο έχει αποκαλυφθεί) και ένα μικρό θέατρο.

Η Αρχαία Αγορά, που βρίσκεται μεταξύ των οδών Φιλίππου, Αγνώστου Στρατιώτου, Ολύμπου και Μακεδονικής Αμύνης, βόρεια και σε μικρή απόσταση από την οδό Εγνατία, αποκαλύφθηκε στις αρχαιολογικές ανασκαφές του 1966. Τα ευρήματα των ανασκαφών αυτών υπήρξαν σημαντικά για την τοπογραφία αλλά και για την ιστορία της πόλης.

Το μουσείο της Ρωμαϊκής Αγοράς Θεσσαλονίκης φιλοξενείται στο σύγχρονο υπόγειο κτήριο που κατασκευάστηκε ειδικά για τον σκοπό αυτό στο δυτικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου. Το κτήριο οργανώνεται σε τρεις βασικές αρχιτεκτονικές ενότητες: τον προθάλαμο – χώρο εισόδου, την κεντρική αίθουσα με τους δύο πλευρικούς διαδρόμους και την αίθουσα πολλαπλών χρήσεων.

Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου

Ένα ακόμα μνημείο που προστατεύεται από την UNESCO, η Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου είναι γνωστή για την κρύπτη της στην οποία περιέχονται τα λείψανα του πολιούχου της Θεσσαλονίκης, ο οποίος ήταν Ρωμαίος στρατιώτης και ο πρώτος οπαδός του Χριστιανισμού. Φημολογείται μάλιστα ότι όταν πέθανε, το σώμα του θάφτηκε σε υπόγεια στοά κάτω από τον σημερινό ναό. 

Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, επί της οδού Αγίου Δημητρίου, πάνω από την αρχαία Αγορά και αποτελεί αδιαμφισβήτητα το σημαντικότερο παλαιοχριστιανικό μνημείο της, τόσο για θρησκευτικούς, όσο και για ιστορικούς λόγους.

Ο ναός αποτέλεσε σε όλη τη βυζαντινή περίοδο σημαντικό προσκυνηματικό κέντρο και ο άγιος Δημήτριος αναδείχθηκε σε προστάτη άγιο των Βαλκανίων. Το έτος 1493, μετά την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους, ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί (Kasimiye Camii). Η χριστιανική λατρεία περιορίστηκε τότε σε ένα μικρό χώρο στα βορειοδυτικά του ναού, όπου έγινε κενοτάφιο του αγίου. Επανήλθε στους χριστιανούς το έτος 1912, μετά την απελευθέρωσης πόλης. Στη μεγάλη, όμως, πυρκαγιά του 1917 ο ναός καταστράφηκε στο μεγαλύτερο μέρος του. Η αναστήλωση ολοκληρώθηκε το 1949.

Πλατεία Διοικητηρίου

Πρόκειται για μια ακόμα ανασκαφή που πραγματοποιείται στο κέντρο μιας γειτονιάς της πόλης. Αυτός ο χώρος χρονολογείται από τον 3ο αιώνα π.Χ. και πιστεύεται ότι ανήκει στην ελληνιστική περίοδο.

Κατασκευάστηκε το 1937, στον χώρο που μέχρι την πυρκαγιά του 1917 υπήρχαν παράγκες και χαμόσπιτα και στη συνέχεια μία χωμάτινη μεγάλη αλάνα. Όσον αφορά τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, το ύφος και τη χρήση των υλικών, ακολούθησε χρονολογικά το πνεύμα της εποχής του μεσοπολέμου.

Θύμιζε αντίστοιχες μαρμάρινες και μνημειακές πλατείες της Ρώμης, όπως η Piazza di Spagna και η Piazza Venezia. Για περίπου μισό αιώνα υπήρξε σίγουρα η πιο ωραία Πλατεία της Θεσσαλονίκης, μαζί με την Αριστοτέλους, και μια από τις πιο λειτουργικές της Ελλάδας, εκείνης της περιόδου. Η καταστροφή της συντελέστηκε το 1992, όταν η τότε διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης αποφάσισε να κατασκευάσει υπόγειο parking, χωρίς να πάρει υπόψη της την ύπαρξη αρχαίων κτισμάτων, τα οποία αναδύθηκαν με τα πρώτα σκαψίματα. Ήταν μοιραίο λάθος για την κανονικότητα στην καθημερινή ζωή της πόλης, που το πληρώνουν από τότε ακριβά οι κάτοικοι της περιοχής.

Σήμερα, η παλιά πλατεία Όνειρο, είναι μία ανοιχτή πληγή στο αστικό σώμα της πόλης, αφού τα αρχαία ευρήματα χορταριάζουν, χωρίς να τα επισκέπτεται κανείς, και τα μάρμαρα περιμένουν μάταια σ’ ένα οικόπεδο στη Νέα Ελβετία να αναστηλωθούν, όπως είχε υποσχεθεί ο Δήμος.

Συνοικία Ουζιέλ

Στην περιοχή του Ντεπώ, στην ανατολική Θεσσαλονίκη, υπάρχει μία γειτονιά που μοιάζει όπως την ημέρα που χτίστηκε, πριν σχεδόν 100 χρόνια. Η συνοικία Ουζιέλ δεν είναι διάσημη, όπως ο Λευκός Πύργος, τα Κάστρα ή τα Λαδάδικα, αλλά είναι μαγευτική – ένα κρυμμένο μυστικό τη πόλης που θα αποζημιώσει όποιον την επισκεφθεί. 

Οι 28 αρχοντικές βίλες της συνοικίας έμειναν αναλλοίωτες στον χρόνο, όπως όταν χτίστηκαν το μακρινό 1927 από τον εργολάβο Δαβίδ Ουζιέλ – έναν από τους κύριους μετόχους τότε της Εταιρείας Τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης (τραμ) και τον σημαντικό αρχιτέκτονα Ζακ Μοσέ.  Όλες μοιάζουν μεταξύ τους και όλες έχουν κεραμοσκεπές και κομψά ξύλινα παράθυρα. Πλακόστρωτα δρομάκια, αναρριχώμενα φυτά, αυλές με τριαντάφυλλα και κληματαριές συμπληρώνουν την κουκλίστικη εικόνα. 

Περπατώντας στα γραφικά σοκάκια της, θα θαυμάσεις την αρχιτεκτονική των πολύχρωμων σπιτιών, θα αισθανθείς ηρεμία και ταυτόχρονα νοσταλγία, ενώ το σκηνικό γύρω σου σε παραπέμπει σε μια άλλη, παλιά και αρχοντική Θεσσαλονίκη. 

Άνω Πόλη

Τελειώνουμε με μια περιοχή στην οποία αν θες, μπορείς να περάσεις το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σου… Τη δαιδαλώδη Άνω Πόλη. Υπάρχουν πολλά πράγματα να δεις εδώ, όπως το Βυζαντινό Λουτρό (ένα από πιο καλοδιατηρημένα εκείνης της περιόδου), ο ναός του Οσίου Δαυίδ (Μονή Λατόμου) και η Μονή Βλατάδων – όλα μνημεία προστατευόμενα από την UNESCO. Το βλέμμα σου όμως σίγουρα θα τραβήξουν τα κάστρα της Άνω Πόλης (Επταπύργιο και Πύργος του Τριγωνίου). Τα βυζαντινά φρούρια από μόνα τους είναι πολύ εντυπωσιακά, αλλά η ανεπανάληπτη θέα στον Θερμαϊκό κόλπο και – αν είσαι τυχερός – στον Όλυμπο, θα σε συνεπάρει.

Ανηφορίζοντας από το κέντρο της πόλης, αφήνεις πίσω σου την πυκνή δόμηση και τις πολυκατοικίες για να ανακαλύψεις μια άλλη Θεσσαλονίκη, νοσταλγική, βγαλμένη από το παρελθόν. Στη βόλτα σου θα περάσεις από γραφικές γειτονιές με μικρές γραφικές μονοκατοικίες, αλλά και όμορφα αρχοντικά μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, αυλές γεμάτες λουλούδια, στενά καλντερίμια, σοκάκια, πλατείες με παραδοσιακά καφέ και ταβερνάκια με νόστιμους ντόπιους μεζέδες, που θα σε ταξιδέψουν πίσω στο χρόνο.

Γεντί Κουλέ

Καμία βόλτα στην ιστορική Άνω Πόλη δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ολοκληρωμένη χωρίς μια στάση στο Φρούριο του Επταπυργίου, επίσης γνωστό και ως Γεντί Κουλέ (Yedi Kule = Επτά Πύργοι). Ένα από τα πιο εντυπωσιακά κτίσματα της πόλης της Θεσσαλονίκης. Το Επταπύργιο θα το βρείτε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία στο ψηλότερο σημείο της Άνω Πόλης, στο Βορειοδυτικό τμήμα των Βυζαντινών τειχών.

Στη δεκαετία του 1890, το φρούριο μετατράπηκε σε φυλακή. Σε αυτή τη μετατροπή κατεδαφίστηκαν τα υπάρχοντα κτήρια στο εσωτερικό, από τα οποία κανένα ίχνος δεν σώζεται σήμερα. Οι αλλαγές στις οχυρώσεις δεν ήταν σημαντικές, αν και ο πρωταρχικός τους ρόλος αντιστράφηκε: από την προστασία των κατοίκων από την εξωτερική απειλή, τώρα υπηρετούσε για την απομόνωση κρατουμένων από τον έξω κόσμο.

Το μνημείο επιβαρυμένο αρκετά από τις σχεδόν πρόσφατες μνήμες των φυλακών, τις οποίες η νέα χρήση του όχι μόνο δεν απάλειψε αλλά φρόντισε να διαφυλάξει και να προβάλλει στην έκθεση που λειτουργεί στο ισόγειο ενός από τα νεότερα κτίρια του συγκροτήματος, είναι ανοικτό στο κοινό της πόλης και επισκέψιμο καθημερινά, ενώ ενίοτε χώροι του ανοιχτοί και κλειστοί διατίθενται για πολιτιστικές εκδηλώσεις υπό την αιγίδα της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Ένα τεράστιο υπαίθριο μουσείο

Πώς να φτάσεις 

Μπορείς να ξεκινήσεις την βόλτα σου από όποιο σημείο προτιμάς, αλλά αν επιλέξεις να ξεκινήσεις από τον Λευκό Πύργο:

Από την πλατεία Αριστοτέλους

• Με αυτοκίνητο, ταξί ή με τα πόδια: Κατά μήκος του παραλιακού δρόμου (900 μέτρα)
• Με λεωφορείο: Νο. 5, 6, 33, 39, 3Κ, 12 ή 15 (Στάση: Λευκός Πύργος)

Από το αεροδρόμιο

• Με αυτοκίνητο ή ταξί: 17 χλμ. (30 λεπτά)
• Με λεωφορείο: 01Χ (Στάση: Δημαρχιακό Μέγαρο) και από εκεί με τα πόδια (590 μέτρα).

Διάρκεια

Οι αποστάσεις δεν είναι μεγάλες, αλλά το δρομολόγιο που σου προτείνουμε παραπάνω θα καλύψει σχεδόν ολόκληρη την ημέρα σου. Θα μπορούσες, επίσης, να «μοιράσεις» την εμπειρία σε δύο ή περισσότερες ημέρες, προκειμένου να αφιερώσεις ακόμη περισσότερο χρόνο στην περιήγηση σου στο υπαίθρια – πραγματικά – μουσείο, στα μνημεία και τα ιστορικά κτίρια της πόλης.

Έχε κατά νου πως οι οργανωμένες περιηγήσεις με τα πόδια (που πιθανόν να περιλαμβάνουν μερικά από τα μνημεία) διαρκούν περίπου 3 ώρες.

Πότε να πας

Η Θεσσαλονίκη είναι ένας εξαιρετικός ταξιδιωτικός προορισμός οποιαδήποτε εποχή του χρόνου. Αποτελεί, επίσης, ενδιάμεσο σημείο στάσης για όσους κάνουν διακοπές στην ευρύτερη περιοχή.

Αν την επισκεφθείς από Ιούλιο έως Αύγουστο, καλύτερα να προγραμματίσεις τη βόλτα σου νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα για να αποφύγεις τη μεσημεριανή ζέστη. Οι χώροι που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι ανοιχτοί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά καλύτερα να ελέγξεις τα ωράρια και τις τιμές εισιτηρίων, καθώς ανάλογα με τη χρονική περίοδο μπορεί να διαφέρουν.

Μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι

• Λευκός Πύργος: Ωράριο λειτουργίας
• Οκτάγωνο, Αψιδωτή Αίθουσα και Ροτόντα: Ανοιχτά καθημερινά (εκτός Τρίτης). Είσοδος: €2.
  Ισχύουν τα εποχιακά ωράρια. Προσβάσιμα για επισκέπτες με ειδικές ανάγκες.  Περισσότερες πληροφορίες
• Ρωμαϊκή Αγορά: Ανοικτή καθημερινά (εκτός Τρίτης). Είσοδος: €4. Ισχύουν τα εποχιακά ωράρια. Προσβάσιμα για επισκέπτες με ειδικές ανάγκες.
• Επταπύργιο: Ανοιχτό καθημερινά (εκτός Τρίτης). Ισχύουν τα εποχιακά ωράρια. Περιορισμένη πρόσβαση για επισκέπτες με ειδικές ανάγκες.
• Μονή του Οσίου Δαβίδ (Μονή Λατόμου): Ανοιχτή 9:00-16:00 Δευ-Παρ και 9:00-15:00 Σαβ. Κυριακή 6:30-13:00.
• Εκκλησία της Αγίας Σοφίας: Καθημερινά 8:00-18:30.  Περισσότερες πληροφορίες
• Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου: Ανοικτή καθημερινά (εκτός Τρίτης). Δωρεάν είσοδος. Η πρόσβαση δεν είναι κατάλληλη για επισκέπτες με ειδικές ανάγκες.
• Βυζαντινό λουτρό: Ανοιχτά Τρίτη, Τετάρτη, Παρασκευή. Ισχύουν τα εποχιακά ωράρια.
• Μονή Βλατάδων: Παρεκκλήσι ανοικτό Δευ-Σάβ 7:30-12:00 και 18:00-20:00. Οι υπόλοιποι χώροι είναι ανοιχτοί 8:00-20:00.
• Πύργος του Τριγωνίου: Ανοιχτά 9:00-14:00 Τετ-Παρ. Δωρεάν είσοδος. Η πρόσβαση δεν είναι κατάλληλη για επισκέπτες με ειδικές ανάγκες.
• Γεντί Κουλέ: Ανοιχτά Δευ- Κυρ 8:30 – 15:30, Οι πύργοι όπου φιλοξενείται η έκθεση «Δημοκρατία» ανοιχτοί, όπως και τμήμα του περιδρόμου καθημερινά 11:00 – 14:00.

Ποιο είναι το γραφικό χωριό των Γρεβενών, που διατηρεί το παραδοσιακό του χρώμα, απομονωμένο από την κοσμική ζωή, με μόνο 6 κατοίκους τον χειμώνα και ενέπνευσε έναν μεγάλο σκηνοθέτη να δημιουργήσει μία από τις σημαντικότερες ταινίες του Ευρωπαϊκού κινηματογράφου;

Γράφει η Ασημίνα Τούνα

Η απάντηση δεν είναι άλλη από το ιστορικό Δοτσικό, με το εντυπωσιακό πέτρινο γεφύρι στο κέντρο του, που προσελκύει κάθε καλοκαίρι αμέτρητους επισκέπτες. Σ’ αυτό το χωριό, μάλιστα, είχαν γίνει και τα περισσότερα γυρίσματα για την ταινία «Μεγαλέξαντρος» (1980) του Θεόδωρου Αγγελόπουλου.

Το “διάσημο” χωριό των 6 κατοίκων, γεμάτο ιστορία και απαράμιλλη ομορφιά

Σε υψόμετρο 1.060 μέτρων, στα βορειοδυτικά του νομού Γρεβενών, υπάρχει ένα πετρόχτιστο γραφικό χωριό, με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των σπιτιών του Βοΐου και ένα απαράμιλλο φυσικό κάλλος, το οποίο οφείλεται στην υπέροχη «απομόνωση», λόγω της θέσης του στον χάρτη, μα και στην παρουσία του υγρού στοιχείου ανάμεσά του.

Το Δοτσικό είναι ένας ορεινός οικισμός του νομού Γρεβενών, το οποίο διαθέτει εκπληκτική θέα και φυσική ομορφιά, ενώ τα καλντερίμια του προσφέρουν μια αυθεντική αίσθηση της ελληνικής υπαίθρου. Έξι μόλις άνθρωποι ζουν μόνιμα στο χωριό, το οποίο βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο του νομού Γρεβενών προς τα όρια με τον νομό Κοζάνης, στις ανατολικές πλαγιές της Σκούρτζας, κορυφής της βόρειας Πίνδου. Βρίσκεται 32 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της πόλης των Γρεβενών, ενώ απέχει 199 χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη και 447 χιλιόμετρα από την Αθήνα.

Το Δοτσικό θεωρείται, όχι άδικα, πολιτιστικό σταυροδρόμι, αφού στους κόλπους του συναντώνται οι κτηνοτροφικές πρακτικές των Βλάχων, με τις δεξιότητες των μαστόρων της Ηπείρου και τις συνήθειες των Κουπατσαραίων. Μέσα στα χρόνια, έχει διατηρήσει το παραδοσιακό του χρώμα, ίσως επειδή είναι «απομονωμένο» από την πόλη των Γρεβενών και από την κοσμική ζωή που συναντάται σε άλλα χωριά του νομού. Διασκορπισμένα γύρω από το χωριό υπάρχουν ερείπια παλιότερων οικισμών, όπως αυτά στις θέσεις «Κιάφα», «Ζιάκα» και «Τσέρος».

Τα περισσότερα σπίτια είναι πέτρινα παραδοσιακά, χτισμένα γύρω στο 1900. Η εικόνα που παρουσιάζουν είναι εκπληκτικής ομορφιάς, το ίδιο και η πλατεία του χωριού με το πανέμορφο μονότοξο πέτρινο γεφύρι. Το υπέροχο θέαμα συμπληρώνουν η βρύση, αλλά και ο τεράστιος πλάτανος που σκεπάζει τη λιθόστρωτη πλατεία. Πολύ όμορφη και γραφική, επίσης, είναι η βρύση «Σιώποτος» (1935) στο νότιο άκρο του χωριού. Οι λεκάνες της είναι ξύλινες και στηρίζεται σε 2 κολώνες, ενώ η σκεπή της είναι πλίνθινη.

Εκτός από τη γραφικότητα, όμως, το Δοτσικό διαθέτει και φυσική ομορφιά. Υπεύθυνο γι’ αυτό είναι αρχικά το ποτάμι που διασχίζει το χωριό για 400 μ., καθώς και το κοινοτικό δάσος, όπου υπάρχει χαμηλά μαύρη πεύκη και δρυς. Τα νερά του ποταμού εμπλουτίζονται από τις πηγές στις θέσεις Μελίσσι, Κιάφα 2 χλμ Δ, Σοφάς, Σακί, Χριστόφορος 2 χλμ Β και τις πηγές «Βίγλα» και «Καλύβια».

Γύρω από το χωριό υψώνονται οι κορυφές «Σκούρτζα» (1.800 μ.), «Μελίσσι» (1.600 μ.) και «Αγλύστρες» (1.300 μ.). Χαρακτηριστικό τους στοιχείο είναι τα πετρώματα και το έδαφος που μοιάζει με ψιλή σκόνη, ενώ σε μεγάλο τμήμα του μοιάζει με άμμο της ερήμου. Από αυτές τις κορυφές η θέα προς Επταχώρι, Βασιλίτσα, Πεντάλοφο, Καστοριά και Βόιο είναι απίστευτη.

Ένας περίπατος στα καλντερίμια του χωριού και τα πέτρινα σπίτια που θυμίζουν μικρούς πύργους, σε μεταφέρουν σε αλλοτινές νοσταλγικές εποχές. Μπορεί κανείς να αναζωογονηθεί κάνοντας μικρούς ή μεγάλους περιπάτους σε πολύ ωραίες τοποθεσίες όπως το «Μελίσσι» – μία μικρογραφία των Μετεώρων ή το «Βαένι» όπου υπάρχει ένας μικρός καταρράκτης. Στη θέση «Ογλάς» θα θαυμάσει κανείς τα απομεινάρια μιας άλλης ζωής, συγκεντρώνοντας απολιθωμένα όστρακα, ενώ αξίζει να αναφερθεί και ακόμη μία προσφορά της φύσης του Δοτσικού, η μεγάλη ποικιλία μανιταριών.

Στο υψηλότερο τοξωτό γεφύρι της Μακεδονίας 

Χαρακτηριστικό αξιοθέατο του Δοτσικού είναι το τοξωτό πέτρινο γεφύρι που βρίσκεται στο κέντρο του χωριού, χτισμένο το 1804 από «πετράδες» της περιοχής. Αξεπέραστο δείγμα λαϊκής αρχιτεκτονικής του χωριού, το οποίο είναι χτισμένο στο μεγαλύτερο υψόμετρο απ’ όλα τα γεφύρια της Μακεδονίας και είναι το μοναδικό της περιοχής, όπου βρίσκεται μέσα σε οικισμό.

Αντιλαμβάνεται κανείς ότι, για να επικοινωνούν οι κάτοικοι των δύο οικισμών σ’ όλες τους τις καθημερινές ανάγκες, χρειαζόταν μία γέφυρα. Γι’ αυτό το πρώτο τους μέλημα ήταν η κατασκευή του σημερινού γεφυριού. Το χωριό κόβεται στη μέση από το Δοτσικιώτη παραπόταμο του Βενέτικου, που κατεβαίνει από τις πλαγιές της Σκούρτζιας και τις άλλες χαμηλότερες χαράδρες, και το μονότοξο πέτρινο γεφύρι είναι αυτό που το ενώνει.

Είναι ένα κτίσμα λαϊκότροπης Ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής, μονότοξης καμαρωτής μορφής, όπως είναι όλα ή καλύτερα τα περισσότερα σωζόμενα γεφύρια της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας, που κατασκευάστηκαν στους δύο τελευταίους αιώνες της Τουρκοκρατίας. Έχει μήκος 24 μέτρα, πλάτος 4 μέτρα και το ύψος του θεωρείται αρκετά χαμηλό, μόλις στα 4 μέτρα. Στο κλειδί του τόξου στη νότια όψη του γεφυριού, υπάρχει λιθανάγλυφη μορφή, πιθανόν για αποτροπή του κακού. Έχει, μάλιστα, κηρυχθεί ως διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού το 1990.

Το πότε ακριβώς κτίστηκε, δεν το γνωρίζουμε. Πιθανολογείται, χωρίς να τεκμηριώνεται, ότι κτίστηκε στις αρχές του περασμένου αιώνα, και μάλιστα κατά το 1804, σύμφωνα με μια πληροφορία που καταγράφεται στο ημερολόγιο για τα Γρεβενά του 1996.

Στην περιοχή, υπάρχουν ακόμη αξιόλογα θρησκευτικά μνημεία με σημαντικότερο όλων την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, χτισμένη το 1865. Αξίζει να επισκεφθείτε, επίσης, το ξωκλήσι του Αγίου Αθανασίου στη θέση «Κιάφα», καθώς και της Αγίας Παρασκευής στην είσοδο του χωριού.

«Αγγελοπουλική» ομορφιά που ταξίδεψε στα πέρατα του κόσμου

Αρκετά χρόνια πίσω, στα τέλη της δεκαετίας του ’70, στο χωριό έγιναν πολλά από τα γυρίσματα της ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Μεγαλέξαντρος». Επί έναν ολόκληρο χειμώνα, το Δοτσικό είχε μεταμορφωθεί για τις ανάγκες του έργου και πολλοί Γρεβενιώτες έλαβαν μέρος στην ταινία ανιδιοτελώς, συμμετέχοντας ως κομπάρσοι, ακόμη και σε μικρούς ρόλους.

Όταν το 1980 έγινε η πρώτη δημόσια προβολή της ταινίας στον κινηματογράφο «Αχίλλειον» των Γρεβενών με την παρουσία του ίδιου του Αγγελόπουλου, κανένας δεν μπορούσε να γνωρίζει τις διακρίσεις που θα λάμβανε το έργο στον δρόμο του προς τις Κάννες. Η ταινία βραβεύθηκε με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας, καθώς και τα βραβεία Special Jury Prize και FIPRESCI Prize, ενώ την ίδια χρονιά, ο «Μεγαλέξαντρος» προβλήθηκε και στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, όπου και τιμήθηκε με τέσσερα ακόμα βραβεία.

Ο «Μεγαλέξαντρος» είναι η πέμπτη μεγάλου μήκους ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου, η οποία γυρίστηκε μετά την «Τριλογία της Ιστορίας» και πριν την «Τριλογία της Σιωπής» και αποτελεί μια αυτόνομη ενότητα στο έργο του μεγάλου Έλληνα δημιουργού. Πρόκειται, μάλιστα, για μία από τις μεγαλύτερες ελληνικές ταινίες σε διάρκεια, καθώς διαρκεί περίπου 4 ώρες.

Η ταινία υπήρξε, επίσης, υποψήφια στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και οι Ιταλοί κριτικοί, από την πρώτη στιγμή, τη θεώρησαν «φαβορί». Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ο διευθυντής του φεστιβάλ το 1980, Κάρλο Λιζάνι, όταν παρουσίασε το πρόγραμμα του, υπογράμμισε πρωτίστως την παρουσία του Αγγελόπουλου και δευτερευόντως τις συμμετοχές άλλων σκηνοθετών.

Ανακαλύψτε περισσότερα για το Δοτσικό στην ιστοσελίδα του Μορφωτικού Συλλόγου Δοτσικού «Η Σκούρτζια»:

www.dotsiko.com

Facebook

Μετά τις Μαλδίβες… Κορυφαία διάκριση για το νησί της Καλυψούς. 

Την πρώτη λίστα για την επόμενη σεζόν του 2025 ανακοίνωσε το Far Away Travel Blog, έπειτα από επιτόπια διεθνή έρευνα που πραγματοποίησε η συντακτική ομάδα σε διαφορετικές ηπείρους με στόχο την «ανακάλυψη» των δέκα καλύτερων προορισμών που ταιριάζουν στις νέες ταξιδιωτικές τάσεις.

«Με κριτήριο τον εντοπισμό τοποθεσιών που έκαναν εκατοντάδες φίλους στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης να αναρωτιούνται αν όντως υπάρχουν αυτά τα μέρη, ο κατάλογος περιλαμβάνει προορισμούς μακριά από τα μαζικά πλήθη και τον υπερτουρισμό. Η επιλογή είναι βιωματική χωρίς τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης», εξηγεί η υπεύθυνη του δημοφιλούς blog.

Τη δεύτερη θέση της λίστας καταλαμβάνουν οι Λειψοί που «είναι γνωστοί για τις ειδυλλιακές παραλίες με τα κρυστάλλινα νερά. Εντυπωσιάζει η εκκλησία της Παναγίας του Χάρου που χρονολογείται από τον 7ο αιώνα και «φιλοξενεί» μία μοναδική στον κόσμο, εικόνα της Παναγίας που κρατάει τον Ιησού εσταυρωμένο. Το Μονοδένδρι είναι το απόλυτο highlight του νησιού με το βραχώδες τοπίο, την εκπληκτική θέα και το χαρακτηριστικό δέντρο να «αψηφά» όλες τις αντιξοότητες της θάλασσας».

Στην πρώτη θέση του καταλόγου βρίσκεται το νησί Φουλχάχτο στις Μαλδίβες που έχει πυκνή τροπική βλάστηση χωρίς πολυτελή ξενοδοχεία, ενώ την κορυφαία τριάδα συμπληρώνει το Εθνικό Πάρκο Σκοτεινού Ουρανού της Ολλανδίας, που συνδυάζει την εντυπωσιακή φύση με μια μοναδική νυχτερινή εμπειρία χωρίς φωτορύπανση.

Οι φωτογραφίες της blogger γίνονται συχνά αντικείμενο θαυμασμού από πολλά μέσα διεθνούς βεληνεκούς με την ίδια να έχει συνεργαστεί με οργανισμούς τουρισμού σε όλο τον κόσμο. Η διάκριση προέκυψε μετά από δημοσιογραφική επίσκεψη το καλοκαίρι με πρωτοβουλία του Δήμου Λειψών που τα τελευταία χρόνια έχει επικεντρωθεί σε προσκλήσεις βραβευμένων bloggers του εξωτερικού που ειδικεύονται σε θέματα αειφορίας, φυσιολατρίας και activities.

Παράλληλα, ξεπέρασε τις 300.000 προβολές το βίντεο κλιπ που γυρίστηκε στο νησί της Καλυψούς μετά από ενέργειες του δήμου με μουσική και ρυθμό που «παντρεύουν» τη ραπ με τα παραδοσιακά νησιώτικα.

«Οι Λειψοί διαθέτουν μια ποιότητα που κάθε χρόνο γίνεται ακόμη πιο αισθητή μέσα από τις βιώσιμες πρωτοβουλίες της τοπικής κοινωνίας και του δήμου που στόχο έχουν την υδατική επάρκεια και την προστασία των θαλασσών και των ακτών. Η ανταπόκριση του ταξιδιωτικού κοινού συνεχίζει να είναι ανοδική για ακόμη μια χρονιά παρά τις προκλήσεις της φετινής σεζόν. Μάλιστα ο Αύγουστος έκλεισε με εντυπωσιακή άνοδο αφίξεων 33%», σημείωσε ο δήμαρχος Λειψών Φώτης Μάγγος.

Η φήμη του χωριού έχει φτάσει σε όλη την Ευρώπη και όχι άδικα. Οι Αρχάνες είναι το πολύχρωμο χωριό της Κρήτης με διεθνείς διακρίσεις, που φιγουράρουν στη λίστα του CNN με τα ομορφότερα ελληνικά χωριά.

Οι Αρχάνες, η αλλιώς «το καλλιτεχνικό χωριό» της Κρήτης, ξεδιπλώνουν την αρχοντική ομορφιά τους σε υψόμετρο 400 μέτρων, ενώ στα «πόδια» τους απλώνεται ο εύφορος κάμπος με τους ελαιώνες και τα αμπέλια, απ’ όπου παράγονται τα καλύτερα κρασιά του νησιού.

Γράφει η Ασημίνα Τούνα

Ένα από τα πολλά πράγματα για τα οποία ξεχωρίζει η Ελλάδα, είναι με σιγουριά οι ιδιαίτεροι οικισμοί της και τα παραδοσιακά χωριά της. Κάποια από αυτά, σίγουρα, έχουν μια επιπλέον θέση στην καρδιά μας όχι μόνο λόγω της ιστορίας τους και τη σχέση – η οποία μας συνδέει με αυτά, αλλά και της ομορφιάς τους.

Μικρά, μεγάλα, με περισσότερο ή λιγότερο κόσμο, τα ελληνικά χωριά ξεχωρίζουν για την αυθεντικότητα και την ιστορία τους. Γιατί εκεί μπορείς να γνωρίσεις από πρώτο χέρι την παράδοση, να απολαύσεις ντόπιες συνταγές, να γνωρίσεις φιλόξενους κατοίκους και να έρθεις πιο κοντά με την φύση.

Πώς μπορείς, για παράδειγμα, να αντισταθείς στο χωριό που θεωρείται το πιο πολύχρωμο της Ελλάδας και έχει ασύγκριτη ομορφιά; Βρίσκεται στην Κρήτη και λέγεται Αρχάνες. Το σίγουρο είναι ότι δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο, ενώ παράλληλα είναι από τα πιο φωτογραφημένα μέρη της Ελλάδας.

Οι Αρχάνες είναι ένα από τα ξεχωριστά χωριά όχι μόνο της Κρήτης, αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας. Σπίτια, αξιοθέατα και δημόσια κτίρια έχουν τόσο όμορφα χρώματα και σε τέτοιους συνδυασμούς, που δεν γίνεται να μην σε γοητεύσουν. Είναι ξακουστές για τα γλέντια τους – εδώ πρωτόπαιξε τη λύρα του σε ένα γλέντι ο Νίκος Ξυλούρης – για τα γεωργικά προϊόντα, για τη χωροταξική αισθητική, που αναδύεται μέσα από κάθε γραφικό σοκάκι.

Με τις πολύχρωμες εικόνες του να φέρνουν στο νου κάτι από Ιταλία, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι έχει συμπεριληφθεί από το CNN Travel στη λίστα με τα 17 ομορφότερα ελληνικά χωριά. Ενώ, έχει βραβευθεί και ως το δεύτερο ομορφότερο χωριό της Ευρώπης, αποσπώντας το Ευρωπαϊκό Βραβείο Ανάπλασης Χωριού.

Σε απόσταση μόλις 14 χλμ. από την πόλη του Ηρακλείου και 7 χλμ. από το περίφημο μινωικό ανάκτορο της Κνωσού, οι Αρχάνες αποτελούν ένα χωριό έκπληξη, για τους επισκέπτες τους, με την πληθώρα εμπειριών που τους προσφέρουν.

Με αύρα διαφορετική

Είναι χτισμένες στα 400 μέτρα υψόμετρο και αποτελούν έναν παραδοσιακό οικισμό που μοιάζει με πολύχρωμο ψηφιδωτό. Αποτέλεσμα της πλούσιας τέχνης του νησιού, που έχει αφήσει το αποτύπωμά της σε τέτοια χωριά. Αυτή η πολύχρωμη κωμόπολη βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της κοιλάδας του Γιούχτα και θα ενθουσιαστείς από το πρώτο λεπτό που θα βρεθείς εκεί.

Περπατώντας στο χωριό, συναντάς ουσιαστικά ένα παζλ από καλαίσθητα και περιποιημένα σπίτια και πολλές ιστορικές γωνιές. Όπως για παράδειγμα, το μουσείο στο οποίο θα βρεις πολλά ευρήματα των Μινωικών – Βυζαντινών χρόνων, αλλά και σπουδαία εκθέματα λαογραφικής τέχνης, κτισμάτων εξαιρετικής αρχιτεκτονικής και βυζαντινών εκκλησιών.

Και μάλλον αυτός ο συνδυασμός είναι που κάνει τις Αρχάνες τόσο διάσημες και αγαπητές. Το γεγονός ότι αυτό το ελληνικό χωριό έχει καταφέρει να συνδυάσει τον σύγχρονο τρόπο ζωής με την παράδοση. Με έναν τέτοιο τρόπο, όμως, που δεν έχει χάσει την πολιτιστική του ταυτότητα και τον χαρακτήρα του. Από τα πέτρινα καλντερίμια και τα προσεγμένα σπίτια, μέχρι τις γάργαρες πηγές και τους ελαιώνες γύρω από το χωριό. Από τις γευστικές παραδοσιακές συνταγές και το ντόπιο κρασί, μέχρι τις μαντινάδες και τα έθιμά του, αυτό το χωριό σου κλέβει την καρδιά για πάντα.

Οι Αρχάνες εμπεριέχουν όλες τις μορφές πολιτισμού που έχουν περάσει από τη Μεσόγειο. Είναι ένα παζλ πολιτισμών που τους βλέπει κανείς συμπυκνωμένους εδώ. Αν το ζητούμενο είναι η ευτυχία, στον βαθμό που αυτό έχει να κάνει με το περιβάλλον στο οποίο ζεις, στις Αρχάνες μπορείς να τη βρεις.

Μια από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές που κυκλοφορούν στα σοκάκια των Αρχανών είναι ο Ρος Ντέιλι. Γνωστός για την έρευνα του στην έθνικ μουσική και για τη δεξιοτεχνία του σε μια πλειάδα οργάνων, ταξίδεψε σε κάθε γωνιά του πλανήτη, για να τις επιλέξει ως μόνιμη κατοικία του.

Όνομα με ιστορία

Το όνομα «Αρχάνες» έχει ινδοευρωπαϊκή ρίζα, εμφανίζεται από τον 5ο αιώνα π.Χ. στον ενικό (Αρχάνα) και σχετίζεται με το νερό. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Κρήτης, η ιστορία του οποίου χάνεται στα βάθη των αιώνων.

Στην ίδια περιοχή όπου είναι σήμερα χτισμένη η κωμόπολη των Αρχανών, σε χρόνια μακρινά, υπήρχε μια ακμάζουσα μινωική πολιτεία. Ο τόπος κατοικούνταν ήδη από τα νεολιθικά χρόνια (6000 π.Χ.), ενώ στη μεγάλη ακμή του έφτασε μεταξύ του 2500 και του 1400 π.Χ.

Όπως μαθαίνουμε από τις αρχαιολογικές μελέτες, την περίοδο που οικοδομήθηκαν τα μεγάλα ανάκτορα στην Κνωσό, τη Φαιστό και στα Μάλια, χτίστηκε και ένα μεγαλοπρεπές ανάκτορο στις Αρχάνες.

Oι αρχαιολόγοι έχουν χαρακτηρίσει τις Αρχάνες «Βερσαλίες της Κνωσού», αφού η τοποθεσία της και ο πολιτισμός της, ήδη από τα μινωικά χρόνια, την έκαναν σημείο αναφοράς της Κρήτης. Η ζωή είναι αδιάλειπτα παρούσα εδώ, πάνω από 3.000 χρόνια.

Ένα χωριό με παράδοση στην παραγωγή λαδιού και κρασιού

Στα παραδοσιακά λιοτρίβια, γνωστά και ως φάμπρικες, και τα πατητήρια του χωριού ο επισκέπτης μαθαίνει τα πάντα για την μακραίωνη ενασχόληση των κατοίκων του χωριού με τη δημιουργία λαδιού και κρασιού, δύο από τα πιο θαυμαστά προϊόντα της κρητικής γης.

Μάλιστα, στις Αρχάνες ανακαλύφθηκε ένα από τα αρχαιότερα πατητήρια στον κόσμο! Εκεί, λοιπόν, θα δοκιμάσεις ένα από τα πιο εκλεκτά (και φυσικά βραβευμένα) κρασιά της Ελλάδας. Και σε κάθε γουλιά θα ευχαριστείς την τύχη που σε οδήγησε σε αυτή την ξεχωριστή γωνιά της Ελλάδας!

Εκτός από τη γνωστή και φημισμένη κρητική φιλοξενία, οι φυσιολάτρες εδώ μπορούν να απολαύσουν και τη φύση της περιοχής. Η πεζοπορία στον θρυλικό Γιούχτα, το ιερό βουνό των Αρχανών με υψόμετρο 811 μέτρων, όπου σύμφωνα με το θρύλο έχει ταφεί ο πατέρας των Θεών και των ανθρώπων, Δίας αποτελεί μοναδική εμπειρία. Μάλιστα, πολλοί παρομοιάζουν την εικόνα του βουνού με τη μορφή του Δία που κοιμάται.

Επίσης, μπορούν να ακολουθήσουν το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4, μέσα από το Συλλαμιανό φαράγγι, κάτω από τη σκιά των αιωνόβιων πλατανιών και δρυών και να ανηφορίσουν μέχρι το Φουρνί, την αρχαία νεκρόπολη με το υπέροχο δάσος ολόγυρά της.

Τι να επισκεφθείς

Είναι ένας δημοφιλής προορισμός για τους τουρίστες που αναζητούν να γνωρίσουν τον παραδοσιακό Κρητικό τρόπο ζωής. Το χωριό είναι γνωστό για την όμορφη αρχιτεκτονική του, την πλούσια ιστορία και τη νόστιμη κουζίνα του.

Εδώ είναι μερικά από τα σημαντικότερα σημεία των Αρχανών:

Αρχαιολογικός Χώρος Αρχανών

Ο Αρχαιολογικός Χώρος των Αρχανών είναι κάτι που πρέπει να επισκεφτούν οι λάτρεις της ιστορίας. Είναι ένας αρχαίος μινωικός οικισμός που ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του 1960. Η τοποθεσία διαθέτει καλοδιατηρημένα ερείπια σπιτιών, τάφων και δημόσιων κτιρίων που χρονολογούνται από την Εποχή του Χαλκού. Οι επισκέπτες μπορούν να κάνουν μια ξενάγηση στον ιστότοπο για να μάθουν περισσότερα για τη συναρπαστική ιστορία του.

Λαογραφικό Μουσείο 

Το Λαογραφικό Μουσείο Αρχανών είναι ένα εξαιρετικό μέρος για να μάθετε για τον παραδοσιακό Κρητικό τρόπο ζωής. Το μουσείο στεγάζεται σε ένα αρχοντικό του 19ου αιώνα και διαθέτει εκθέματα για την ιστορία, τον πολιτισμό και τη λαογραφία του χωριού. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν παραδοσιακά ρούχα, αγγεία και είδη οικιακής χρήσης που χρησιμοποιούσαν οι ντόπιοι.

Όρος Γιούχτας

Το όρος Γιούχτας είναι ένα εξέχον ορόσημο που έχει θέα στις Αρχάνες. Είναι ένα ιερό βουνό που λατρευόταν στα αρχαία χρόνια, και λέγεται ότι είναι η γενέτειρα του θεού Δία. Οι επισκέπτες μπορούν να κάνουν μια πεζοπορία στο βουνό για να απολαύσουν την εκπληκτική θέα στο γύρω τοπίο.

Γευσιγνωσία κρασιού

Οι Αρχάνες είναι γνωστές για τα νόστιμα κρασιά τους, ενώ υπάρχουν αρκετά οινοποιεία στο χωριό που προσφέρουν εκδρομές γευσιγνωσίας κρασιού. Οι επισκέπτες μπορούν να δοκιμάσουν τοπικά κρασιά και να μάθουν για την παραδοσιακή διαδικασία οινοποίησης.

Δεν είναι τυχαίο το ότι το αποκαλούν ως το πιο πολύχρωμο χωριό της Ελλάδας. Εκτός από τα χρώματα στα κτίρια, τα λουλούδια που τα πλαισιώνουν δημιουργούν, επίσης, ένα κάδρο που μοιάζει κυριολεκτικά με πίνακα ζωγραφικής κάποιου σπουδαίου καλλιτέχνη.

Εκεί, στα 400 μέτρα υψόμετρο αυτός ο οικισμός είναι πολύ ξεχωριστός και αξίζει να μπει στη λίστα σου. Αν βρεθείς στην Κρήτη για διακοπές, οι Αρχάνες στο Ηράκλειο θα σου κλέψουν την καρδιά!

Προς sold out οδεύουν τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης καθώς είναι ιδιαίτερα αυξημένη η ζήτηση για κρατήσεις δωματίων τα δύο Σαββατοκύριακα της 88ης ΔΕΘ, που θα διαρκέσει από 7 έως 15 Σεπτεμβρίου, με τιμώμενη χώρα τη Γερμανία.

Τα δωμάτια γεμίζουν με γοργούς ρυθμούς, όπως ανέφερε στον ραδιοφωνικό σταθμό του ΑΠΕ–ΜΠΕ «Πρακτορείο 104,9 Fm» ο γενικός γραμματέας της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Σιμιακός, τονίζοντας πως αυτή τη στιγμή καταγράφονται πληρότητες της τάξεως του 80%-85% για το πρώτο Σαββατοκύριακο της ΔΕΘ, όπου κυριαρχεί η επίσκεψη και η ομιλία του πρωθυπουργού.

«Οι κρατήσεις φέτος για το πρώτο Σαββατοκύριακο της Έκθεσης ξεκίνησαν από πολύ νωρίς, λόγω του ότι τιμώμενη χώρα είναι η Γερμανία. Αυτή τη στιγμή η πληρότητα είναι στο 80% – 85% και το ποσοστό θα ανέβει όσο πλησιάζουν οι μέρες. Η πόλη ετοιμάζεται, ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας της ΔΕΘ και σίγουρα θα αφήσει ένα καλό αποτύπωμα στην οικονομία της Θεσσαλονίκης», είπε ο κ. Σιμιακός.

Για το δεύτερο Σαββατοκύριακο και την επίσκεψη του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης στα περίπτερα της ΔΕΘ, ο Γ.Γ. της Ένωσης Ξενοδόχων πρόσθεσε πως «παραδοσιακά κινείται λίγο πιο χαμηλά από το πρώτο, ωστόσο είναι ένα δυνατό διήμερο και θα έχουμε καλή πληρότητα».

Αναφορικά με την τρέχουσα καλοκαιρινή περίοδο, ο κ. Σιμιακός υποστήριξε πως διαπιστώθηκε «μια κόπωση» στο ρυθμό των κρατήσεων στα δωμάτια των ξενοδοχείων, υπογραμμίζοντας πως «το φετινό καλοκαίρι δεν θυμίζει το περσινό. Υπήρχαν απώλειες στις πληρότητες. Το καλοκαίρι, έως τώρα, ήταν ιδιαίτερο, παρά το γεγονός πως οι οιωνοί του πρώτου πεντάμηνου ήταν άκρως θετικοί».

Εξηγώντας τους λόγους της μειωμένης επισκεψιμότητας, είπε πως η Θεσσαλονίκη στηρίζεται στον οδικό τουρισμό από βαλκανικές χώρες, όπως Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, επισκέπτες που φέτος επέλεξαν να μην διανυκτερεύσουν στην πόλη. Αντίθετα υπήρχαν αρκετές αφίξεις από την Τουρκία που «ισοστάθμισαν τις απώλειες από τις υπόλοιπες αγορές», σύμφωνα με τον κ. Σιμιακό.

Ο Γ.Γ. της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης εξέφρασε την αισιοδοξία πως οι επόμενοι μήνες, μέχρι το κλείσιμο του 2024, θα κυλήσουν πολύ καλύτερα λόγω και των πλάνων που ετοιμάζει ο δήμος Θεσσαλονίκης για προσέλκυση τουριστών κατά τη διάρκεια του εορταστικού τριημέρου του Αγίου Δημητρίου και Απελευθέρωσης της πόλης τον Οκτώβριο, αλλά και για την περίοδο των Χριστουγέννων.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα πανηγύρια είναι οι παιδικές μας αναμνήσεις, οι εικόνες που μας συνοδεύουν τους δύσκολους χειμώνες, τα δικά μας παραδοσιακά φεστιβάλ!

Όσο και αν το καλοκαίρι έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας, φαίνεται ότι ένα πράγμα παραμένει σταθερό: τα πανηγύρια. Παραδοσιακά, γνήσια ελληνικά και απελευθερωτικά, τα πανηγύρια είναι συνώνυμο της καλοκαιρινής ραστώνης και ενός διαφορετικού ξεφαντώματος, περισσότερο παραδοσιακού και χορευτικού.

Γράφει η Ασημίνα Τούνα

Βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού και φέτος οι διακοπές αποτελούν για πολλούς άπιαστο όνειρο, για άλλους πάλι – τυχερούς – όχι και τόσο. Σε όποια κατηγορία και αν ανήκεις, ένα πράγμα είναι σίγουρο. Αν δεν έχεις πάει τουλάχιστον σε ένα πανηγύρι σε χωριό ή σε κάποιο νησί, κοντά σε πόλεις, βουνά ή θάλασσες, χάνεις μια μοναδική εμπειρία διασκέδασης, αλλά και σύνδεσης με τα ήθη και τα έθιμα του τόπου. Χάνεις την ίδια την ουσία του καλοκαιριού!

Συνήθως, συνδέουμε τον πολιτισμό μόνο με τις εκθέσεις τέχνης, τα μουσεία, τις θεατρικές παραστάσεις, τα μουσικά σύνολα, τις συναυλίες. Για πολλά χρόνια, αφήσαμε έξω από το πλαίσιο του πολιτισμού ένα πολύτιμο κομμάτι ελληνισμού και της παράδοσης, που λέγεται «πανηγύρι», υποβαθμίζοντας την αξία του. Ευτυχώς, τα πανηγύρια τόσο στην ηπειρωτική χώρα, όσο και στα νησιά καλά κρατούν, έχουν επιστρέψει δυναμικά στην μετά Covid εποχή και πλέον αποτελούν έναν ισχυρό πυρήνα για τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και μια ξεχωριστή εμπειρία τόσο για τους Έλληνες, όσο και για τους ξένους τουρίστες.

Τα ξακουστά ελληνικά πανηγύρια είναι μια εμπειρία ζωής, που αξίζει να ζήσεις! Είναι ένας θεσμός με μεγάλη ιστορία και αποτελούν ένα μέσο έκφρασης του λαϊκού πολιτισμού, που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον. Δεν είναι, όμως, μόνο μια αφορμή για γιορτή και διασκέδαση, καθώς οι ρίζες τους είναι άμεσα συνδεδεμένες με το θρησκευτικό συναίσθημα, αλλά και με φάσεις της αγροτικής, κτηνοτροφικής ή κοινωνικής ζωής.

Είναι το πιο πρωτόγονο που μας έχει μείνει, από τις λίγες εκείνες στιγμές που μας κρατούν στη γη και το χαιρόμαστε, γιατί γινόμαστε ένα με αυτή. Οι εποχές είναι δύσκολες και τα ανταμώματα ξεμακραίνουν, γι’ αυτό τα πανηγύρια θα μας γυρίζουν εκεί που ανήκουμε κι εκεί που πατάμε, ό,τι κι αν συμβαίνει γύρω μας.

Πλαστική καρέκλα, χάρτινα τραπεζομάντηλα, ψητά σουβλάκια, λουκάνικα, χύμα φθηνή μπίρα, τοπικό κρασί και τσίπουρο, λουκουμάδες μετά το τσιμπολόγημα, αλλά και ακούραστοι κλαρινιτζήδες μαζί με άλλους οργανοπαίκτες στις πλατείες και τις αυλές με φόντο τα παραδοσιακά χωριά. Αυτά είναι τα απαραίτητα συστατικά στοιχεία του πανηγυριού που κάθε καλοκαίρι προσκαλεί τους δικούς του «πιστούς» (και όχι μόνο), δίνοντας καθαρή απάντηση στο δίλημμα «παραλία ή βουνό».

Κάθε φορά που ένα πανηγύρι, με αφορμή την γιορτή ενός τοπικού αγίου ή μιας εκκλησίας, ξεκινά, ένα ολόκληρο χωριό, που έχει σκορπιστεί στα μήκη και τα πλάτη του ορίζοντα, επανενώνεται στον τόπο καταγωγής του έχοντας ως κύριο μέσο τον χορό και το ατελείωτο φαγοπότι. Η αλήθεια είναι, ότι βλέποντας δεκάδες κόσμο να χορεύει μαζί πιασμένος χέρι χέρι, χωρίς να ενδιαφέρεται για τίποτα άλλο, πέρα από το να μείνει στον κύκλο για όσο περισσότερο αντέξουν τα πόδια και τα πνευμόνια του, αφήνει μια διαφορετική αίσθηση – που είναι και η ουσία του πανηγυριού.

Άλλωστε, καλοκαίρι χωρίς πανηγύρι, είναι σαν φαγητό χωρίς αλάτι. Κανείς και τίποτα δεν μπορεί να βγάλει από τα εσώψυχα μας το πανηγύρι, την διονυσιακή παραζάλη που αισθάνεσαι και την ανάγκη να σηκωθείς από το τραπέζι να ρίξεις μια γυροβολιά. Λες και ξορκίζεις, έτσι, τα κακά της ζωής σου και επιστρέφεις μετά στην καθημερινότητα έχοντας νιώσει για λίγες ώρες λεύτερος.

Λίγη σημασία έχει αν ξέρεις τα βήματα ή όχι. Το μόνο που μετράει είναι η καλή διάθεση, η όρεξη και η λαχτάρα. Όλα τα άλλα έρχονται από μόνα τους. Το ζητούμενο στο πανηγύρι είναι να πας με ανοιχτή καρδιά και με τη διάθεση να το ζήσεις στο έπακρο! Αυτή η βραδιά θα σου ανοίξει την όρεξη και για επόμενα πανηγύρια, και θα χαρίσει στις διακοπές σου μια φολκλόρ νότα ανεμελιάς, χαράς και αυθεντικής Ελλάδας.

Το καλοκαίρι είναι εδώ – ο καύσωνας επίσης – και όπως κάθε χρονιά, έτσι και φέτος, τα πανηγύρια έχουν την τιμητική τους προσφέροντας μας ανάσες δροσιάς, ανεμελιά, χορό και ατελείωτο φαγοπότι. Ποια είναι, όμως, τα πλέον φημισμένα;

Η λίστα είναι μεγάλη, όμως μερικά από τα πιο ξακουστά πανηγύρια του ελληνικού καλοκαιριού τα συγκεντρώσαμε και σου τα παρουσιάζουμε παρακάτω!

Άγιος Μάμας

Ανάμεσα στα πιο διάσημα πανηγύρια στη Χαλκιδική είναι το πανηγύρι του Αγίου Μάμα. Η Εμποροπανήγυρη του Αγίου Μάμα ή αλλιώς το «πανηγύρι Άγιος Μάμας» διαρκεί μια εβδομάδα και πραγματοποιείται κάθε χρόνο. Οργανώνεται από τους ντόπιους κάθε πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, όπου χιλιάδες άνθρωποι έρχονται στο χωριό, προκειμένου να συμμετάσχουν στην εκδήλωση.

Το πανηγύρι του Αγίου Μάμα χαρακτηρίζεται από μεγάλο εμπορικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον του. Χιλιάδες προϊόντα από παλιούς και νέους εκθέτες κερδίζουν το ενδιαφέρον των επισκεπτών κάθε χρόνο, όπως και η γνήσια διασκέδαση που προσφέρει το παραδοσιακό πανηγύρι. Υπολογίζεται ότι κάθε Σεπτέμβρη καταφτάνουν στον Άγιο Μάμα πάνω από 1.000 εκθέτες και πάνω από 200.000 επισκέπτες.

Ικαρία

Ενταγμένο στο Εθνικό Ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, το ικαριώτικο πανηγύρι αποτελεί πόλο έλξης για επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Από τα 80 πανηγύρια που διοργανώνονται, το πιο δημοφιλές και το μεγαλύτερο του Αιγαίου είναι αυτό της Λαγκάδας τον Δεκαπενταύγουστο, γνωστό ως «της Παναγιάς της Ρέιβερ».

Ο κόσμος απολαμβάνει παραδοσιακό φαγητό, πίνει κόκκινο Ικαριώτικο κρασί και χορεύει Ικαριώτικο συρτό σε ένα μοναδικό σκηνικό κάτω από τα άστρα. Ξεχωριστό θεωρείται και το πανηγύρι στο Γιαλισκάρι, δίπλα στη θάλασσα. Επίσης, στη γιορτή του Αγίου Αλεξάνδρου στις 30 Αυγούστου, ο κόσμος συρρέει στο χωριό «Κουνιάδοι» για το ομώνυμο πανηγύρι.

Αστυπάλαια

Η Αστυπάλαια γιορτάζει τη Μεγαλόχαρη τον Δεκαπενταύγουστο με τριήμερο πανηγύρι στην Παναγία την Πορταΐτισσα που χρονολογείται στο 1762. Η εικόνα είναι αντίγραφο αυτής στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους. Το γλέντι ξεκινά την παραμονή μετά τον Εσπερινό στο προαύλιο της εκκλησίας, με βιολιά, λαούτα, τραγούδια και χορούς από ντόπιους με παραδοσιακές ενδυμασίες.

Ανήμερα, στον περίβολο της εκκλησίας στήνεται το Τραπέζι της Αγάπης, όπου οι γυναίκες του νησιού έχουν μαγειρέψει και προσφέρουν σε όλο τον κόσμο παραδοσιακά φαγητά, όπως αρνί γεμιστό, γνωστό ως «Λαμπριανό» και ακολουθεί χορός και μουσικές μέχρι το πρωί.

Αιγίνιο

Η Εμποροπανήγυρη Αιγινίου δεν είναι ένα απλό γεγονός. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός στον οποίο περικλείεται η ψυχή της Βόρειας Πιερίας, η δημιουργικότητα των κατοίκων της, καθώς και η ζωντάνια και το μεράκι όσων συμμετέχουν σ’ αυτήν. Διαρκεί ένα δεκαήμερο του Σεπτέμβρη και εξελίσσεται χρόνο με το χρόνο σε μια έκθεση σύμφωνα με τις σύγχρονές απαιτήσεις βασισμένη στο δίπτυχο παράδοση και ιστορία και αποτελεί το πλέον σημαντικό εμπορικό και οικονομικό γεγονός του Δήμου.  .

Καλό παραδοσιακό φαγητό, φθηνές αγορές, παιδικά παιχνίδια, χορός, διασκέδαση, ανθρώπινες σχέσεις, πολιτισμός, εξυπηρέτηση, φιλοξενία, παράδοση, ανάπτυξη, είναι μερικά από τα στοιχεία της επιτυχίας που έγινε παράδοση. Αξίζει να επισκεφτεί κανείς το Αιγίνιο τις μέρες αυτές της Εμποροπανήγυρης, με θετικό πνεύμα παραμερίζοντας τις παραξενιές που μας φέρνει ο γεμάτος άγχος τρόπος ζωής μας και να ξεφύγει για λίγο από την καθημερινότητα.

Θάσος

Ο Δεκαπενταύγουστος στη Θάσο, γνωστός και ως Πάσχα του καλοκαιριού, γιορτάζεται στον Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Ραχώνι, στη Μονή της «Παναγούδας» στις Μαριές και στα χωριά Ποτός και Παναγία. Από το πρωί, έξω από τους ναούς στήνονται μεγάλα καζάνια όπου ετοιμάζεται κοκκινιστό κρέας με κριθαράκι, το κλουμπάνι ή κουρμπάνι.

Μετά τη Λειτουργία, οι πιστοί συγκεντρώνονται στον προαύλιο κάθε ναού, το φαγητό μοιράζεται δωρεάν και ο κόσμος γευματίζει σε ατμόσφαιρα γιορτής. Παλιότερα, στα πανηγύρια που κρατούσαν 2-3 μέρες ανάμεσα στο κρασί, το τσίπουρο και στον χορό γίνονταν τα οικονομικά αλισβερίσια, οι γνωριμίες και τα προξενιά.

Μεγάλη Παναγία, Χαλκιδική

Στις 15 Αυγούστου στην περιοχή του προσκυνήματος, λίγο έξω από την Μεγάλη Παναγία, πραγματοποιείται ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια της Χαλκιδικής, τόσο σε διάρκεια όσο και σε πλήθος κόσμου. Χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώνονται ήδη από την 1η Αυγούστου που ξεκινούν οι εκδηλώσεις και οι οποίες κορυφώνονται το βράδυ του Δεκαπενταύγουστου.

Το Μεγάλο Προσκύνημα βρίσκεται 1,5 χλμ. ανατολικά του χωριού, σε καταπράσινη τοποθεσία, όπου παλαιότερα υπήρχε παρεκκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Κωνσταντίνο. Έχει φροντισμένο προαύλιο, κελιά, βοηθητικούς χώρους, θολωτές στοές. Το έντονο κόκκινο και κίτρινο χρώμα κυριαρχεί. Κτίστηκε το 1863 και ξανακτίστηκε μετά το σεισμό του 1932.

Αμοργός

Ένα μαγευτικό θέαμα έχουν την τύχη να απολαύσουν όσοι βρεθούν τον Δεκαπενταύγουστο στα Κατάπολα της Αμοργού. Μετά τη Λειτουργία ακολουθεί η περιφορά της εικόνας της Παναγιάς Καταπολιανής την οποία συνοδεύουν τα καΐκια από τη θάλασσα σφυρίζοντας, ενώ οι καπετάνιοι ρίχνουν καπνογόνα.

Το βράδυ, στην Παναγιά την Επανωχωριανή προσφέρονται αμοργιανά ρακόμελα και οι ντόπιες σπεσιαλιτέ πατατάτο και ξιδάτο. Πολύ ξεχωριστό είναι και το πανηγύρι του Χριστού στις 6 Αυγούστου. Στην κεντρική πλατεία –Λόζα στην ντοπιολαλιά– όπου προσφέρεται δωρεάν αθερίνα, μπακαλιάρος και σαλάτες, ενώ ντόπιοι μουσικοί παίζουν βιολί και λαούτο για να σύρει ο κόσμος το χορό.

Νάξος

Κάθε χωριό πανηγυρίζει τον προστάτη Άγιό του και μετά τις λατρευτικές εκδηλώσεις ακολουθεί γλέντι μέχρι το ξημέρωμα, με νησιώτικα τραγούδια, χορούς και φαγοπότι. Το πανηγύρι στήνεται στην «πλάτσα» (πλατεία) του χωριού και στις γύρω ταβέρνες.

Τα πανηγύρια του Δεκαπενταύγουστου κυριαρχούν και τα μοναστήρια της Φανερωμένης και της Αγιάς έχουν την τιμητική τους. Σε Απείρανθο, Γαλήνη, Εγγαρές, στήνονται μεγάλες γιορτές. Στο Φιλώτι το γλέντι κρατά τρεις ημέρες με παραδοσιακούς χορούς –συρτός, μπάλος, βλάχα– υπό τους ήχους βιολιού, λαούτου και τσαμπούνας, πάντα συνοδεία μεζέδων και ντόπιου κρασιού.

Παναγία Σουμελά

Σημείο αναφοράς για τους Βορειοελλαδίτες είναι η Παναγία Σουμελά, το ιστορικό μοναστήρι στις πλαγιές του Βερμίου, σύμβολο της ποντιακής πίστης, όπου χιλιάδες Ελληνες από όλα τα μέρη της χώρας αλλά και του εξωτερικού ανηφορίζουν στην Καστανιά Βερμίου για να προσκυνήσουν την Παναγία τη Σουμελιώτισσα.

Η εκκλησία κτίστηκε το 1951 από τους πρόσφυγες του Πόντου, στη μνήμη της ιστορικής ομώνυμης μονής, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο όρος Μελά, κοντά στην Τραπεζούντα του Πόντου. Εδώ φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που είναι φιλοτεχνημένη από τον ευαγγελιστή Λουκά.

Μετά το μέγα εσπερινό της παραμονής στις 14 Αυγούστου, γίνεται η λιτάνευση της αγίας εικόνας και στη συνέχεια ακολουθούν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις με ποντιακά συγκροτήματα. Ανήμερα της Παναγίας γίνεται η περιφορά της αγίας εικόνας, την οποία ακολουθεί πλήθος πιστών. Στο αποκορύφωμα της μεγάλης γιορτής της χριστιανοσύνης, ποντιακά συγκροτήματα από τη Μακεδονία προσφέρουν μοναδικές στιγμές με παραδοσιακούς σκοπούς και πολύωρο γλέντι.

Κέρκυρα

Οι Κερκυραίοι διακρίνονται από βαθύτατο θρησκευτικό συναίσθημα και οι σημαντικότερες γιορτές τους συνδέονται με τον Χριστό, την Παναγία, το Άγιο Πνεύμα και τον προστάτη του νησιού Άγιο Σπυρίδωνα. Τα πανηγύρια ξεκινούν στις 6 Αυγούστου οπότε τιμάται η Μεταμόρφωση του Σωτήρα στο Ποντικονήσι, στο Περιβόλι, στον Στρινύλα, στο Παλαιοχώρι, στους Αγίους Δέκα και στον Άγιο Ματθαίο.

Τον Δεκαπενταύγουστο στις Καρουσάδες, στις Περουλάδες και στον Σταυρό του Δήμου Αχιλλείων, οι επισκέπτες συρρέουν για το πανηγύρι με τα καλύτερα ψητά του νησιού, όπου ο χορός υπό τον ήχο βιολιών καλά κρατεί, ενώ άφθονος άρτος προσφέρεται από τις εκκλησίες. Ξεχωριστό πανηγύρι προς τιμήν της Θεοτόκου διοργανώνεται στον Ιερό Ναό Πλατυτέρας.

Πήλιο

Τα πανηγύρια είναι εκείνα που ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες συνθέτουν μαζί με άλλες παραδοσιακές πρακτικές και τελετουργίες την ιδιαίτερη συλλογική ταυτότητα κάθε τόπου. Σε πολλές περιοχές της Μαγνησίας και ιδιαίτερα στο Πήλιο, διοργανώνονται από πολιτιστικούς συλλόγους ή εθελοντές λαϊκές βραδιές και παραδοσιακά πανηγύρια. Οι γιορτές εκτυλίσσονται στα προαύλια των εκκλησιών και ξεκινούν μετά τη λειτουργία και ολοκληρώνονται συνήθως τις πρώτες πρωινές ώρες.

Εάν είστε τυχεροί και πετύχετε κάποιο πανηγύρι κατά την περίοδο διαμονής σας στο Πήλιο, μην το χάσετε. Τα πανηγύρια συνοδεύουν παραδοσιακή ορχήστρα και ξέφρενος χορός μέχρι το πρωί. Τα πιο ξακουστά πανηγύρια είναι:

• 17 Ιουλίου: Της Αγίας Μαρίνας στον Κισσό
• 20 Ιουλίου: Του Προφήτη Ηλία,στο Μούρεσι
• 24 Ιουλίου: Στο Άγιο Βλάση
• 15 Αυγούστου: Της Παναγίας, σε Βυζίτσα, Ξουρίχτι, Καλά Νερά
• 15-16 Αυγούστου: Του Άγιου Απόστολου του Νέου. Πανελλαδικό προσκύνημα στον Άγιο Λαυρέντιο.

Κάρπαθος

Πιστοί στα ήθη και στα έθιμα των προγόνων τους, οι Καρπάθιοι τιμούν στα πανηγύρια τους προστάτες Αγίους των χωριών τους, με λαούτα, λύρες, τσαμπούνες, μαντινάδες, χορούς και παραδοσιακά εδέσματα. Από τα πιο γνωστά πανηγύρια είναι του Δεκαπενταύγουστου που πραγματοποιούνται σε όλο νησί, αλλά ξεχωρίζουν στο Απέρι, στο Διαφάνι, στις Μενετές και στην Όλυμπο.

Εκεί γίνεται και το πανηγύρι του Άι-Γιάννη στη Βρουκούντα (29/8). Οι γυναίκες φορούν εξαιρετικής τέχνης πολύχρωμες παραδοσιακές ενδυμασίες, το φαγητό προσφέρεται δωρεάν κι ακολουθεί γλέντι μέχρι πρωίας.

Κάσος

Το πανηγύρι της Πέρα Παναγιάς τον Δεκαπενταύγουστο αποτελεί σημείο συνάντησης των αποδήμων στο παλιό χωριό Παναγία, με τους ονομαστούς καραβομαραγκούς και καπεταναίους. Μετά τη Λειτουργία και το προσκύνημα της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας, αρχίζει ο χορός υπό τους ήχους της λύρας και του λαούτου, με τους Κασιώτες να σκαρώνουν μαντινάδες και τον κόσμο να απολαμβάνει κασιώτικα ντολμαδάκια, κόκκινο πιλάφι, κρέας κοκκινιστό και πατάτες τηγανητές.

Λίγες μέρες πριν, μια μικρή ομάδα ντόπιων πηγαίνουν πόρτα-πόρτα για να συγκεντρώσουν χρήματα και διάφορα χρήσιμα υλικά για το κασιώτικο πιάτο του πανηγυριού. Μετά τον Εσπερινό, όλοι βοηθούν στην προετοιμασία του φαγητού, ενώ οι γυναίκες συγκεντρώνονται στον αυλόγυρο για το τύλιγμα των ντολμάδων.

Αρναία

Στις 26 Ιουλίου στην Αρναία πραγματοποιείται μεγάλο και ξακουστό πανηγύρι προς τιμήν της Αγίας Παρασκευής. Χιλιάδες κόσμου συγκεντρώνονται στο ομώνυμο άλσος για να προσκυνήσουν και στη συνέχεια να γιορτάσουν, να γλεντήσουν και να χορέψουν στο άκουσμα των ζουρνάδων, που ολόκληρη τη νύχτα ηχούν ασταμάτητα κρατώντας ζωντανή την Αρναία απ’ άκρη σ’ άκρη!

Ξάνθη

Το καλοκαιρινό Φεστιβάλ του παραδοσιακού οικισμού της Μάνδρας, το γνωστό και ως July Fest, φτάνει στην ημερομηνία σταθμό με την αυλή του δραστήριου Πολιτιστικού Συλλόγου να είναι έτοιμη να υποδεχθεί τους εκατοντάδες επισκέπτες που τιμούν κάθε χρόνο την παραμονή του Προφήτη Ηλία, 19 Ιουλίου, το Μικρασιάτικο Πανηγύρι.

Μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού, το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία είναι η ιδανική στιγμή να χαλαρώσουμε, να γλεντήσουμε με τους αγαπημένους μας και να χορέψουμε χωρίς σταματημό. Ποτό, γλέντι μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, καλό φαγητό και ζεστή φιλοξενία θα σας κάνουν να το απολαύσετε όσο λίγα.

Μικρόκαστρο – Σιάτιστα

Πολύ κοντά στη Σιάτιστα Κοζάνης, στο χωριό Μικρόκαστρο, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας Μικροκάστρου, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, γνωστό ως «Ιερά Μονή της Παναγίας εν Τσιαρουσίνω». Κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί προσκυνούν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, ενώ εντυπωσιακή είναι η αναβίωση του εθίμου των προσκυνητών καβαλάρηδων από τη Σιάτιστα.

Στις 14 Αυγούστου, οι πλατείες της Σιάτιστας δονούνται από τους ήχους των χάλκινων και του ασταμάτητου γλεντιού, στους οποίους παρασύρονται και οι επισκέπτες. Πρωταγωνιστές είναι οι καβαλάρηδες της Σιάτιστας που συμβολίζουν τη λεβεντιά και την τόλμη. Ανήμερα το Δεκαπενταύγουστο, οι καβαλάρηδες πρωί πρωί ετοιμάζουν και στολίζουν τα άλογά τους και παίρνουν το μονοπάτι που οδηγεί στο μοναστήρι της Παναγίας στο Μικρόκαστρο. Αφού προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας, προς το μεσημέρι οι παρέες των καβαλάρηδων με τα καταστόλιστα άλογα μπαίνουν επιβλητικά στη Σιάτιστα, όρθιοι πάνω στη σέλα. Ένα πανηγύρι λεβεντιάς και τόλμης, που έχει τις ρίζες του στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Το γλέντι συνεχίζεται στις πλατείες της Χώρας και της Γεράνειας, στην πλατεία του Δημαρχείου, αλλά και στις γειτονιές της Σιάτιστας μέχρι αργά το βράδυ.

Κάτω Κουφονήσι

Τον Δεκαπενταύγουστο το ακατοίκητο νησί γίνεται σημείο συνάντησης και χαράς. Το πρωί, τα καΐκια από το Πάνω Κουφονήσι μεταφέρουν δωρεάν όσους το επιθυμούν στο Κάτω Κουφονήσι. Μετά τη Λειτουργία στο εκκλησάκι της Παναγίας, όπου τιμάται κάθε χρόνο η Κοίμηση της Θεοτόκου, προσφέρεται τηγανητό ψάρι από τους ψαράδες αλλά και τοπικά εδέσματα που συνοδεύουν τις αρτοκλασίες. Την επιστροφή στο Πάνω Κουφονήσι ακολουθούν κεράσματα με το γλέντι να συνεχίζεται υπό τους ήχους βιολιών.

Πάτμος

Τον Δεκαπενταύγουστο μετά τον Εσπερινό στήνεται το φημισμένο πανηγύρι της Παναγιάς του Γερανού. Από τον Εσπερινό και μετά, πλήθος κόσμου συρρέει στο σημαιοστολισμένο ξωκκλήσι στην κορυφή του λόφου, με τη μαγευτική θέα. Τα τοπικά εδέσματα κάνουν την εμφάνισή τους και η ζωντανή μουσική από ντόπιους οργανοπαίκτες δίνει τον ρυθμό.

Την ίδια μέρα γιορτάζει η εκκλησία της Παναγίας στην πλατεία του Πάνω Κάμπου όπου γίνεται ολονύχτιο πανηγύρι. Στο «νησί της Αποκάλυψης» όπου ο Ευαγγελιστής Ιωάννης συνέγραψε το ομώνυμο έργο, δεν θα μπορούσε να μην τηρείται το έθιμο της περιφοράς του χρυσοποίκιλτου επιταφίου της Παναγίας, με τις καμπάνες του μοναστηριού και των άλλων εκκλησιών να ηχούν ασταμάτητα.

Σίκινος

Αγαπημένος καλοκαιρινός προορισμός για τους λάτρεις των πανηγυριών. Στις 15 Αυγούστου γίνεται πανηγύρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Επισκοπή, με τοπικά εδέσματα, χορούς και τραγούδια από παραδοσιακά συγκροτήματα. Στην Αλοπρόνοια, από το τέλος Αυγούστου έως τα Χριστούγεννα, τα βράδια που βγαίνουν οι βάρκες για να ψαρέψουν καλαμάρια με το «καυτερό» στήνονται τρικούβερτα γλέντια.

Η παραμονή της Κοίμησης της Θεοτόκου περιλαμβάνει αρτοκλασία και Λειτουργία στον Ι.Ν. της Παντάνασσας, ενώ ανήμερα λιτανεύεται η εικόνα. Κυρίαρχο έθιμο του νησιού, ο «πανηγυράς», η οικογένεια του οποίου φιλοξενεί στο σπίτι της την εικόνα όλη τη χρονιά, περιποιείται την αντίστοιχη εκκλησία και φτιάχνει το μελωμένο παστέλι που προσφέρεται στη γιορτή.

Σαμαρίνα Γρεβενών

Και το πανηγύρι στη Σαμαρίνα, το μεγαλύτερο και πιο φημισμένο βλαχοχώρι της Ελλάδας, διαρκεί τρεις μέρες, ενώ και οι Σαμαρινιώτες έχουν το δικό τους μοναδικό χορό, που ονομάζεται τσιάτσιο και κλέβει την παράσταση στο προαύλιο της εκκλησίας της Μεγάλης Παναγιάς. Την πρώτη ημέρα τελείται μικρή λειτουργία με λίγους παραβρισκομένους και το βράδυ κατεβαίνουν όλοι στο χάνι όπου παρουσιάζονται χορευτικά συγκροτήματα.

Η κύρια γιορτή γίνεται τη δεύτερη μέρα. Όλοι, μικροί και μεγάλοι, παραβρίσκονται στη θεία λειτουργία και στη συνέχεια στην αυλή της εκκλησίας πιάνουν το «μεγάλο» χορό του χωριού ή «τσιάτσο». Ονομάζεται έτσι από το ομώνυμο τραγούδι, το οποίο λένε πρώτο στο χορό και αναφέρεται στο φοβερό Αρβανίτη επιδρομέα «Τσιάτσιο», που το 1785 τρομοκρατούσε την περιοχή γύρω από τη Σαμαρίνα. Οι χορευτές χορεύουν σχηματίζοντας κύκλους και τραγουδώντας έξι τραγούδια, άλλα ηρωικά κλέφτικα και άλλα βγαλμένα από την κοινωνική ζωή του χωριού.

Στη λίστα του Beautiful Destinations με τους 5 κορυφαίους προορισμούς για τον Ιούλιο συμπεριλήφθη η Χαλκιδική.

Να σημειωθεί ότι πρόκειται για δημοφιλέστατο λογαριασμό στο Instagram με πάνω από 25 εκατομμύρια ακόλουθους και περισσότερες από 13.000 αναρτήσεις.

«Καλούμε όλους τους εξερευνητές του Ιουλίου για επικές περιπέτειες αυτόν τον καταιγιστικός καλοκαιρινό μήνα. Έχουμε τους τέλειους προορισμούς και σας μεταφέρουμε τις ταξιδιωτικές πληροφορίες που χρειάζεστε», αναφέρεται στην ανάρτηση του Beautiful Destinations.

Η Χαλκιδική στο top 5 για τον Ιούλιο

Ποιοι είναι οι ιδανικοί καλοκαιρινοί προορισμοί για τον μήνα Ιούλιο και τι έγραψε ο δημοφιλής λογαριασμός στο Instagram:

1. Σεϋχέλλες: Κερδίστε τη ζέστη και πιάστε επικά κύματα! Ο Ιούλιος είναι ο πιο δροσερός μήνας στις Σεϋχέλλες, με ηλιόλουστους ουρανούς, ήρεμες θάλασσες και ιδανικές συνθήκες για σέρφινγκ. Ιδανικό για μια αναζωογονητική απόδραση.
2. Χαλκιδική, Ελλάδα: Ταξιδάκια από νησί σε νησία, ηλιοθεραπεία και θαλασσινά φαγητά! Ο Ιούλιος φέρνει ζεστασιά και έντονη νυχτερινή ζωή. Παρακολουθήστε το Sani Festival, που ξεκινά τον Ιούλιο για μουσική, χορό και πολιτιστική εμβάπτιση!
3. Εθνικό Πάρκο Μπανφ, Καναδάς: Περπατήστε σε μαγευτικά βουνά, εντοπίστε αρκούδες γκρίζλι και δείτε εκπληκτικές λίμνες. Η περίοδος αιχμής του Ιουλίου συνδυάζεται με ηλιοφάνεια και υπαίθριες περιπέτειες!
4. Κο Κουντ, Ταϊλάνδη: Ανακαλύψτε κρυμμένους κολπίσκους και καταπράσινα τροπικά δάση σε αυτό το απίστευτο νησί. Ο Ιούλιος προσφέρει το τέλειο, μια γλυκιά περίοδος ανάμεσα σε διαστήματα βροχών και ξηρασίας.
5. Προβηγκία, Γαλλία: Τα χωράφια λεβάντας σε πλήρη άνθιση! Ο Ιούλιος προσφέρει ευωδιαστά τοπία σε γοητευτικά γαλλικά χωριά. Ζήστε το Φεστιβάλ της Αβινιόν, μια διάσημη εκδήλωση παραστατικών τεχνών όλο τον Ιούλιο.